Li gorî nûçeya JINNEWSê ji ber ku di 7ê Sibata 2025an de di dema desteserkirinê de Degerê bertek nîşanî îşkenceya lê hatiye kirin û zexta psîkolojîk a li malbata wê hatiye kirin daye, bi îdiaya ku “ji bo peywir neyê bicihanîn li ber xwe daye” û “heqaret kiriye” doz lê hate vekirin.

Derbarê rojnameger Oznur Degerê de lêpirsîn hat destpêkirin

23 Kanûn 2024

Îdianame ji aliyê Serdozgeriya Komarî ya Qoserê ve hate amadekirin û ji aliyê 6emîn Dadgeha Cezayên Esliyeyê ya Qoserê ve hate qebûlkirin.

Her weha di heman demê de derbarê xwişk û dayika Oznûr Degerê de jî bi îdiaya ku “ji bo peywir neyê bicihanîn li ber xwe daye”doz hate vekirin. 

Danişîna destpêkê a dozê dê di 14ê Tîrmehê de pêk were.

Derbarê Oznur Degerê de lêpirsîn hat vekirin

24 Cotmeh 2025

(AY)

Her weha piraniya lîstikan dê li Navenda Çand û Kongreyê ya ÇandAmedê bên pêşandan. Hinek performans jî dê li qadên cuda yên bajar bên pêşandan. Li gel lîstikên şanoyê, her wiha dê gotûbêj, panel, atolye û hevdîtinên hunermendan jî bên lidarxistin.

Lîstik dê bi zimanên cuda bên pêşandan û li jêrê jî bi zimanên Kurdî, Tirkî û Ingilîzî bê nivîsandin.

11emîn Festîvala Şanoyê ya Amedê: Ji bo Aştiyê Diyalog

13 Nîsan 2026

Lîstik û dîrokên dê di festîvalê de bên pêşandan wiha ne:

11emîn Festîvala Şanoyê ya Navneteweyî ya Amedê bi beşdariya 19 welatan wê pêk were

7 Nîsan 2026

(AY)

Di despêkê de armanc ji vê yekê ev e ku di seranserê hefteyê de, çalakiyên cûrbecûr bêne li darxistin da ku bi raya giştî re girîngiya tûrîzmê pêş bikeve.  Her wiha bi dahata geştiyariyê jî herî zêde parastina mîrateya bermahiyên dîrokî û çandî were kirin. Lê mixabin di roja îro de rewşa bermahiyên çandî, dîrokî û hişmendiya kêşana geştiyaran jî ne di asta baş de ye.

Têkildarî Hefteya Geştiyariyê Seroka Daîreya Çand û Geştiyariyê ya Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê Zeynep Yaş ji bianetê re axivî.

Zeynep Yaşê “Hefteya Tûrîzmê” pîroz kir û li ser rewşa bajarê Amedê, bermahiyên çandî û dîrokî rawestiya.

Zeynep Yaşê destnîşan kir ku ew armanc dikin ku bi her awayî çand û mîrateya dîrokî ya mirovahiyê ya li Amedê biparêzin û bi dinyayê bidin nasîn. Her wiha Zeynep Yaş, bang li geştiyaran kir û xwest werin Amedê, çand û bermahiyê wê yên dîrokî û bi taybetî jî germahiya mirovên wê yên mêvanperwer bibînin.

(RB/AY)

Pêşî Siverek…

Piştre Mereş…

Dengê çekan ku di nav du rojan de ji du dibistanan derket, ne tenê korîdorên dibistanê, lê di heman demê de wijdanê civakê jî hejand. Li Siverekê, xwendekarekî berê êrîşî dibistanê kir û gelek kes birîndar kir; piştre jî li Mereşê, kurekî 14 salî bi pênc çek û heft şarjoran çû dibistana xwe û heval û mamosteyê xwe hedef girt. Di êrîşa çekdarî de, 10 kes, ku 1 mamoste û 9 xwendekar bûn, jiyana xwe ji dest dan; her wiha 12 kes jî birîndar bûn, ku 5 ji wan bi giranî ne. Ev yek bi zelalî nîşan dide ku pirsgirêka li pêşiya me êdî ne tenê meseleyeke asayî ya giştî ye.

Ev ne tenê li ser du bûyeran e; di heman demê de îfadeyeke derveyî ya bêdengiya salan a kombûyî, zarokatiyên nedîtî, giyanên paşguhkirî û valahiyên binyadî di nav pergala perwerdehiyê de ye.

Zarokên îro ne tenê bi malbatên xwe re, lê di heman demê de bi ekranan re jî mezin dibin. Di cîhanekê de ku pirsgirêk di rêzefîlmên televîzyonê de bi mûştan û di senaryoyên mafyayê de bi çekan têne çareser kirin, û ku serketina di lîstikên dîjîtal de tê wateya ji holê rakirina dijber, zarok dikarin hêdî hêdî tundûtûjiyê wekî şêweyek normal a tevgerê fêr bibin. Bi taybetî ji bo kesên di salên pêşkeftina xwe de, ev naveroka dubarekirî tevgerên modela rolê xurt dike. Refleksên hêrsê yên karakterên ku wan dibijêrin, zimanê êrîşkar ê lehengên lîstikan, dikarin di hişê wan de wekî rêbazek çareserkirina pirsgirêkan di jiyana rast de bicîh bibin.

Lêbelê, sûcdarkirina her tiştî li ser ekranan rêya herî hêsan e.

Ji ber ku tu zarok sibehekê ji xew şiyar nabe û ji nişkê ve bi hêrseke ewqas tund tevnagere. Berî ku bigihêjin wê astê, li malê kîna nepenî, li dibistanê tenêtiya nedîtî, hestên tepeserkirî, zexta serkeftinê, dûrxistin, nebûna evînê û nebûna ragihandinê kom dibin. Ekran pir caran tenê vê valahiyê mezin dikin.

Divê pergala perwerdehiyê jî li vir li xwe binêre.

Îro, dibistanên me ji bo pîvandina serkeftina akademîk hesas in, lê pir caran nikarin êşa hestyarî ya zarokan nas bikin. Binyadê ku li ser azmûnê disekine, zarokan di bin zextê de dihêle ku puanên bilind û serkeftinê bi dest bixin; di heman demê de, jimara kêm a xizmetên rêberiyê, polên qerebalix û barê karê giran ji bo mamosteyan dîtina qîrîna bêdeng a ji bo alîkariyê ji gelek xwendekaran dijwar dike.

Daketina notên xwendekarekî di cih de tê dîtin; lêbelê, vekişîn, teqînên hêrsê, dûrketina ji hevalan an jî zimanê tundûtûj pir caran di nav pergalê de nayên dîtin.

Lêbelê, perwerde ne tenê dayîna zanînê ye; ew naskirina hestên zarokekî, fêrkirina wan ku hêrsa xwe birêve bibin, pêşxistina hesta aidiyetê û xurtkirina jêhatîyên çareserkirina pirsgirêkan bi rêya ragihandinê ye.

Bûyerên li Mereşê di vî warî de ji bo me hemûyan pirsek pir cidî derdixin holê:

Eger zarokek, hîn jî di dibistana navîn de be, bikaribe pênc çek û heft şarjor ji mala bavê xwe bigire û bibe dibistanê, pirsgirêk ne tenê gihîştina çekan e. Pirsgirêka rastî ew e ku giyanê zarok bi salan bê dest lê dan maye.

Hebûna çekan di malê de dibe ku xetereyek fîzîkî çêbike; lê valahiya psîkolojîk a li pişt destê ku dixwaze çekê bigire pir kûrtir e. Ger li malê guh nedin zarokekî, li dibistanê bala wî neyê kişandin, eger li ser têkçûnên wî/wê neyê axaftin û eger ew nikaribin evîna bê şert û merc hîs bikin, cîhana dîjîtal ji bo wan ne tenê dibe cihekî şahiyê, lê dibe cihê lêgerîna nasname û hêzê.

Xwendekarekî berê ku li Siverekê dev ji dibistanê berdaye…

Zarokekî ku li Mereşê bi çekan êrîşî dibistanê kiriye…

Du bajarên cuda, du çîrokên cuda, lê rastî heman e:

Zarok bêdeng bangî alîkariyê dikin, lê mezinan pir caran dengê wan nabihîzin.

Ji ber vê yekê, çareserî ne tenê danîna cerdevanên ewlehiyê li ber deriyên dibistanan, danîna detektorên metal an jî zêdekirina tedbîrên polîsan e. Bê guman, ewlehî girîng e; lêbelê, hewcedariya rastîn seferberiyek civakî ye ku refaha zarok biparêze.

Divê ragihandina malbatî were xurtkirin, divê xizmetên rêberiyê bi bandortir bixebitin, divê gihîştina şêwirmendên dibistanan li her dibistanekê were baştirkirin û divê mamoste perwerdehiya di xizmetê de li ser naskirina faktorên rîska reftariyê bistînin. Divê xwendin û nivîsandina medyayê ji temenê biçûk ve beşek ji perwerdeyê be û divê çavdêriya naveroka dîjîtal li kêleka berpirsiyariya dê û bavan were hesibandin. Ya girîngtir, divê zarok bi rêya huner, werzîş, hesta aidiyetê û jîngehên civakî yên saxlem werin piştgirîkirin.

Ji bo parastina zarokan ji tundiyê, girtina ekranan têrê nake; pêdivî ye ku cîhana wan a hundirîn were vekirin.

Pirsa ku divê em îro bipirsin ev e:

Gelo van zarokan êrîşî dibistanê kirin, an em, wekî malbat, ekran û pergala perwerdehiyê, bedela paşguhkirina zarokatiyê didin?

(AÖ/AY)

Berî ku maç dest pê bike, komek ji alîgirên Bandirmasporê berê xwe dan trîbuna protokolê. Vê komê li dijî şandeya Amedsporê ku Serokê Amedsporê Nahît Eren û Serokê DTSOyê Mehmet Kaya jî di nav de bûn, dirûşmên heqaretê berz kirin. Hat diyarkirin ku li dijî siyasetmedara Kurd Leyla Zana jî gotinên zayendperest hatin gotin.

Berî destpêkirina maçê, li stadyumê muzîka rêzefîlma “Kurtlar Vadisi” hat guhdarîkirin ku ev yek wekî peyamekê hat dîtin. Ji ber zêdebûna rageşiyê, polîs ketin nav qadê da ku rageşiya di navbera her du aliyan de asteng bike.

Piştî bidawîbûna maçê, rageşî li stadyumê jî pêk hat. Rêveber û alîgirên Amedsporê ku dixwestin ji stadyumê derkevin, rastî êrişên devkî û fîzîkî yên komek alîgirên Bandirmasporê hatin. Li gorî agahiyan, di encama van êrişan de hinek alîgirên Amedsporê birîndar bûn.

(Mİ/AY)

Alîkarê Serokê Giştî yê MHPê Semih Yalçîn, biryara fesixkirinê li ser hesabê xwe yê medyaya civakî ragihand. Yalçîn di daxuyaniya xwe de got: ‘Teşkîlata Bajarê Kutahyayê ya Partiya Tevgera Neteweperest (MHP), li gorî xalên 52, 54 û 34an a rêziknameya partiya me hatine fesixkirin.”

Alîkarê Serokê Giştî yê MHPê Yalçîn ragihand ku Teşkîlata Bajarê Kutahyayê hatiye fesixkirin û Mehmet Ali Turker wekî Serokê Bajarê Kutahyayê hatiye wezîfedarkirin.

MHPê teşkîlatên xwe yên Stenbolê û navçeyên wê fesix kirin

6 Nîsan 2026

(AB/AY)

Armanca vê înîsiyatîfê ew e ku saziyên medyayê ne tenê li gorî nûçeyên ku hildiberîne, li gorî rêbaz û pêvajoyên amadekirina wan nûçeyan jî binirxîne.

Di serdemeke ku baweriya bi medyayê li hemû cîhanê kêm bûye de, proje dixwaze platformên ‘medyaya pêbawer’ ava bike û piştgiriyê bide wan. Bi vî awayî tê armanc kirin ku ji bo raya giştî çarçoveyeke referansê ya hevpar were amadekirin daku mirov karibin nûçegihaniya rast û pêbawer ji yên din cuda bikin.

Pêvajoya sertîfîkasyona JTIyê, bi ‘xwenirxandina’ saziyan a ku beyanên wan bi xwe tê de ne dest pê dike. Piştre, bi pêvajoyeke lêkolînê ya ku ji aliyê kontrolkerên serbixwe ve tê meşandin berdewam dike û bi parvekirina encaman a ji bo raya giştî bi dawî dibe. Di vê pêvajoyê de, saziya medyayê ji aliyê avahiya edîtoriyal, mekanîzmayên biryargirtinê û lihevhatina pîvanên pîşeyî ve bi hûrgulî tê lêkolînkirin.

Çarçoveya pîvanan, qadeke berfireh a ku prensîbên bingehîn ên rojnamegeriyê dihewîne li xwe digire. Di vê nirxandinê de prensîbên wekî serxwebûna edîtoriyal, pêkanîna rêzikên exlaqî û veqetandina nûçeyê ji dîtinê (şîroveyê) dibin diyarker; her wiha saziyên medyayê divê avahiya xwedîtiyê û çavkaniyên fînansekirina xwe jî bi awayekî zelal bidin nîşandan.

Li gel vê, hin xalên din jî ji bo vê sertîfîkayê pir girîng in: Divê rêbazên kontrolkirina rastiya nûçeyan diyar bin, sîstema serastkirina xeletiyan bi awayekî zelal bixebite û nêrînên xwendevanan werin guhdarkirin. Her wiha, şert û mercên xebata rojnamegeran, ewlehiya wan û pîvanên profesyonel ên di nav saziyê de jî di vê çarçoveyê de tên nirxandin.

Sertîfîkaya JTIyê, bi taybetî di serdemeke ku dezenformasyona li medyaya dîjîtal zêde dibe û krîza baweriyê kûr dibe de, wekî amûreke ku asta şefafiyet û hesabdayîna saziyên medyayê nîşan dide tê nirxandin. Ev sîstem ne tenê ji bo xwendevanan, di heman demê de ji bo reklamker û platformên dîjîtal jî mekanîzmayeke referansê pêşkêş dike ku pê saziyên medyaya pêbawer ji yên din werin cudakirin.

Girtina vê sertîfîkayê ji aliyê bianetê ve nîşan dide ku medyaya serbixwe ya li Tirkiyeyê bi pîvanên rojnamegeriya navneteweyî re li hev dike. Ev sertîfîka di heman demê de îspata şefafiyet û berpirsyariyê ye û dikare ji bo saziyên din bibe mînak.

(Mİ/AY)

Dayîka wê Yuksel Guran, apê wê Salîm Guran û birayê wê yê mezin Enes Guran bi tohmeta ku "zarok bi qestî kuştine" cezayê muebbeta girankirî li her yekî ji wan hatibû birîn.

Nevzat Bahtiyar jî bi tohmeta ku "delîl ji holê rakiriye, veşartiye û guhertiye" 4 sal û 6 meh cezayê girtîgehê xwaribû. Îtîraz ji aliyê 1emîn Daîreya Cezê a Dadgeha Îstînafê ya Herêma Amedê hat nirxandin û ceza ji aliyê qanûnî ve di cih de hatibû dîtin. Doz paşê ji Dadgeha Bilind re hat şandin.

Doza Narîn Guranê: Dadgeha Bilind cezayê dayik, ap û birayê Narînê erê kir

29 Kanûn 2025

Di dozê de bi tohmeta ku “ji bo kuştina bi qestî pêk were alîkarî daye” 17 sal cezayê girtîgehê li Nevzat Bahtiyar hate birîn.

Di doza qetilkirina Narîn Guranê de danişîna Nevzat Bahtiyar hate lidarxistin. Di dozê de ji ewil 4 sal û nîv cezayê girtîgehê li Bahtiyar hatibû birîn û piştî Dadgeha Bilind ev biryar betal kir, doz jinûve tê lidarxistin. 

Danişîna dozê li 8emîn Dadgeha Cezayên Giran a Amedê hat lidarxistin. Di dozê de bi tohmeta ku “ji bo kuştina bi qestî pêk were alîkarî daye” 17 sal cezayê girtîgehê li Nevzat Bahtiyar hate birîn.

KUŞTİNA NARÎN GURANÊ

Tevî dayîka Narînê û birayê wê 8 kes hatin girtin

13 Îlon 2024

(HA/AY)

Di lêpirsîna Gulistan Dokuyê de 11 kes hatin desteser kirin

14 Nîsan 2026

Di nav kesên ku hatin sewqkirin de polîsê berê Gokhan Ertok ku sîm karta Gulistan Dokûyê xistibû telefona xwe û hin agahiyên wê jê biribûn, karmendê Îdareya Taybet a Bajêr Erdogan Elaldi û berpirsê kamerayên Zanîngeha Mûnzûrê Süleyman Onalan û Savaş Gulturk hene. 

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê wê serdozger bi xwe îfadeyê bigire. 

Şahidê bûyera Gulistan Dokuyê: Dema hat kuştin ez di wesayîtê de bûm

16 Nîsan 2026

Di lêpirsîna Gulistan Dokuyê de 11 kes hatin desteser kirin

14 Nîsan 2026

Malbata Gulistan Dokuyê jî li pêşiya Edliyeya Dêrsimê ye û têkildarî geşedanên di dosyayê de daxuyanî da. Endamên malbatê û parêzerê wan Alî Çîmen tev li daxuyaniyê bûn. 

Xwişka Gulistan Dokuyê Aygul Dokuyê daxuyanî da û têkildarî bûyerê agahiyên nû parve kir. Aygul Dokuyê diyar kir ku agahiyên têkildarî dosyayê ji hêla hevalê kurê waliyê Dêrsimê yê berê Tuncay Sonel ê bi navê Mûstafa Turkay Sonel Umut Altaş û malbata wî ve hatine dayin. Aygul Dokuyê got:

“Umut Altaş 2-3 caran li min geriya û dixwaze bibêje lê cisaret nake. Piştre diçe nîşeyek danî Baroya Dêrsimê û dibêje ‘Yê ku Gulistan kuştî kurê waliyê Dêrsimê yê berê Tuncay Sonel ê bi navê Mûstafa Turkay Sonel e.’ Dozgerê demê zêde bi wê nîşeyê re eleqedar nabe. Piştre em çûn me bi malbatê re hevdîtin kir. Hêj em rûneniştibûn ku ji me re gotin ‘Xwedê rehma xwe lê bike.’ Em li wir ketin nava gumanê. Ji ber ku heta niha tu kesekî tiştekî wiha ji me re negotibû. Em lê zivirîn û me jê pirsa ‘Hûn çima tiştekî wiha ji me re dibêjin?’ kir. Em hinek ser wan de çûn û dayikê got; ‘Tenê sûcekî kurê min heye; ew jî hevaltiya wî ya bi kurê walî re ye. Me gelek caran kurê xwe hişyar kir û me got ev ne kesekî baş e. Lê kurê min bi wî re bû heval û serê xwe şewitand.’” 

Parêzer Alî Çîmen: Di lêpirsîna Gulistan Dokuyê de dibe ku hejmara desteserkiriyan zêde bibe

14 Nîsan 2026

"Malbat û Umut Altaş hat bêdengkirin"

Aygul Doku, da zanîn ku Umut Altaş reviyaye Amerîkayê û wiha pê de çû:

“Me ji dayik û bavê wî re got; ‘Kurê we reviyaye Amerîkayê. Wê demê kurê we Gulistan kuştiye.’ Ev yek bi awayekî teqez red kirin. Piştre jî hejmara Umut dane min. Ez jî lê geriyam. Umut Altaş, got ku dema ev bûyer qewimî 18 salî bû. Nekariye vê bûyerê ragire û nîşeyek daniye baroyê. Hewldaye xwe bigihîne min. Tuncay Sonel jî ew tavilê şandiye Amerîkayê. Umut, got; ‘Min nekarî bikim lê ez ê ji bo te bibim alîkar, 2-3 rojan dem bide min.’ Umut dê bi min re biaxiviya. Lêbelê malbata Umut û kesên li vir hatin bêdengkirin. Piştre jî me nekarî xwe bigihînin Umut. Umut, dibêje ku dema Gulistan hatî kuştin di wesayîtê de bû. Heke Umut kujer bûya ji min re nedigot dê bibe alîkar. Heke îro ne ji Umut bûya, min navê kurê Tuncay Sonel nedizanî.” 

Aygul Dokuyê da zanîn ku beriya were kuştin xefik li ber xwişka wê hatiye danîn û xwest Tuncay Sonel tavilê ji peywirê were girtin û were darizandin. 

(AY)

Li Rihayê kesekî bi çekê êrişî lîseyê kir

14 Nîsan 2026

Waliyê Mereşê Mukerrem Unluer, li Dibistana Navîn a Ayser Çalikê ya ku êriş lê pêk hatibû daxuyanî da rojnamegeran. Unluer diyar kir ku êrişkar xwendekarê dibistanê ye û êriş bi çekên ku di çenteyê xwe de anîbû kiriye û wiha axivî:

“Zarokekî xwendekarê pola 8an, bi çekên ku di çenteyê xwe yê piştê de anîbûn, bêyî ku hedef bigire ketiye du polên xwendekarên pola 5an û gule barandiye. Ji ber vê êrişê kes mirin û birîndar bûn. Mixabin 4 miriyên me hene; ji van yek mamoste ye û 3 jî xwendekar in. 20 birîndarên me hene. Niha 4 ji wan di ameliyatê de ne, em wisa difikirin ku birînên wan giran in. xebatên me berdewam dikin. Em hêvî dikin ku birayên me yên birîndar her çi qas zû be bigihîjin tenduristiya xwe. Di dibistaneke din de tiştekî nebaş nîne. Li ser medyaya civakî nûçeyên bi vî rengî belav dibin, lê ev ne rast in."

Unluer ku diyar kir mijar ji aliyê hiqûqî ve jî tê lêkolînkirin, li ser pirsa rewşa zarokê êrişkar wiha bersiv da:

"Ew jî mir. Di dema aloziyê de gule bera xwe da. Gelo bi mebesta întîharê bû an di nava wê tevlîheviyê de gule bera xwe da, niha nayê zanîn. Kesê ku bûye sedema bûyerê xwendekarê pola 8an e, xwendekarê me ye û bavê wî polîsê berê ye. Em texmîn dikin ku çekên wî girtine. Bi 5 çekan û 7 şarjoran hatiye, ketiye 2 polan."

Serdozgerê Komarê yê Mereşê Ramazan Murat Tiryaki jî sersaxî ji her kesî re xwest û got:

"Piştî ku bûyer gihîşt meqamên me yên edlî, min ligel 3 cîgirên serdozger û 6 dozgerên komarê lêpirsîn da destpêkirin. Di vê kêliyê de xebatên hevalên me berdewam dikin. Em mijarê bi her alî ve lêkolîn dikin. 20 birîndarên me hene. Niha tenê cenazeyê fîîlker (êrişkar) li dibistanê ye. Pisporên me yên bijîşkiya dadî tên. Hevalên me mijarê dimeşînin

Lêpirsîn hat destpêkirin

Wezîrê Dadê Akın Gurlek jî li ser hesabê xwe yê Xê daxuyaniyek da û weha got:

“Derbarê êrişa çekdarî ya ku li dibistaneke Mereşê pêk hat de, ji aliyê Serdozgeriya Komarê ya Mereşê ve tavilê lêpirsîn hat destpêkirin; 3 Cîgirên Serdozgerê Komarê û 4 Dozgerên Komarê hatine wezîfedarkirin.

Serdozgerê me û dozgerên me yên wezîfedar li cihê bûyerê lêkolînên xwe didomînin. Ji bo silavetiya lêpirsînê biryara qedexeya weşanê hat girtin; girîng e ku dezgehên me yên çapemeniyê bi hestiyarî pabendî nepeniya lêpirsînê bin. Agahiyên pêwîst ên derbarê her qonaxa lêpirsînê de, dê ji aliyê meqamên rayedar ve werin parvekirin.”

Li gorî nûçeya Ajansa Anadoluyê, bavê zarokê êrişkar ê bi navê U.M. ku polîs e, hat desteserkirin.

CHPê şandeyek wezîfedar kir

Serokê Giştî yê CHP’ê Ozgur Ozel jî derbarê êrişê de şandeyeke ji çar kesan wezîfedar kir. Şandeya ku ji Serokê Lijneya Polîtîkayên Perwerdehiya Neteweyî Suat Özçağdaş, Serokê Lijneya Polîtîkayên Karên Hundir Murat Bakan, Parlamenterê Mereşê Ali Öztunç û Parlamentera Hatayê Nermin Yıldırım Kara pêk tê, ber bi herêmê ve bi rê ketin.

Li aliyê din, Wezîrê Perwerdehiya Neteweyî Yusuf Tekin, Wezîrê Karên Navxweyî Mustafa Çiftçi û Wezîrê Tenduristiyê Kemal Memişoğlu ji bo herêmê bi rê ketin.

Ji RTUKê daxuyaniya 'qedexeya weşanê'

Lijneya Bilind a Radyo û Televizyonê (RTUK), ragihand ku derbarê êrişa çekdarî ya li Dibistana Navîn a Ayser Çalık a Mereşê de qedexeya weşanê hatiye destpêkirin. RTUKê daxwaz kir ku saziyên medyayê bi hestiyarî pabendî prensîbên weşanê yên di çarçoveya Qanûna bi hejmara 6112an de bin.

(NÖ/AY)

Mebest û niyet di tu kaxezeke fermî de nehat nivîsandin. Lê axê dizanibû: Armanc, kêmkirina hebûna Kurdan a li wê erdnîgariyê bû. Dema toza mirinê ji ser erdê rabû, lîste dirêj bû. Kesên mirî hatin hejmartin, lê windayî nehatin hejmartin. Jiber ku hinek ji wan ne wekî mirî hatin qeydkirin, ne jî wekî sax. Di navbera her duyan de man.

Piştî gelek salan arşîv vebûn. Di belgeyên serdema Saddam Huseyîn de rêzik bi rêzik rastî hatin ziman. Jin biribûn. Para hinekan êşkence, para hinekan zindan û para hinekan jî bazar ketibû. Kaxiz sar bû, nivîs sar û rût bû: ‘hat şandin’, ‘hat radestkirin’, ‘qeyda wê hat jêbirin’. Peyv, bi qasî canê mirov ne giran bûn.

Jineke ku sax filitiye, wê şevê tenê bi hevokekê wiha vedibêje: “Tevahiya şevê jin neçar hatin hîştin ku qîrînên zarokên xwe yên ku ji odeya tenişt dihatin, bibihîsin.” Dîwar tenik bû. Qîrîn di kevir re derbas dibe. Lê ji wê şevê derbas nebû. Hîn li wir e, di nav wî dîwarî de ye.

Cîhanê nikarîbû ji bo Enfalê li ser navekî li hev bikira. Hinekan gotin ‘operasyon’, hinekan gotin ‘komkujî’, hinekan jî got ‘qetlîam’. Hejmara kesên ku ew nas kirin kêm ma. Di heman belgeyan de rêzikeke din jî hebû: Jehr, tûp, kîmyasal. Li binê wan bi tîpên latînî navên şîrketan. Navnîşan dûr bûn, lê îmze nêzîk bûn. Ji ber vê yekê axaftin zihmet bû. Ji ber ku gotin dê bigere û bizivire, di dawiyê de bê ber deriyê mirov bisekine.

“Salname diguherin. Ew roj tê û derbas dibe. Cîhan nikare bi qasî ku heq dike bi bîr bîne. Çimkî cîhan li hember parvekirina êşa Kurdan biyanî bû.

183 hezar can, ji hejmarekê bêtir in. Bêdengiya welatekî. Lalikiya zimanekî. Dengvedaneke kêm e li quntara çiyayekî. Cîhan nabihîse. Bibihîse jî bi bîr nayîne. Bîne bîra xwe jî şerm nake.

Enfal îro ne tenê peyvek e. Mîna werzekî ye. Hat, derbas bû lê xêzên daran guhert. Sîbera wê ma. Di wê sîberê de zarok mezin dibin. Yên ku qîrînê nebihîstine, bi vegotinên kesên ku bihîstine dizanin.

Lê tê bîra Kurdan. Her sal di heman rojê de, heman birîn vedibe. Xwê lê nakin, derman dikin. Zengila dibistanê lê dide, di dersê de deqeyek rêzgirtin. Paşê ders berdewam dike. Ji ber ku  jiyîn, karê înadê ye. Ji bîr kirin, navê mirinê yê duyem e.

183 hezar nav, 183 hezar sibehên kêm. Cîhan ji bîr bike jî, ew valahî tije nabe. Di salnameyê de rojek heye. Ew roj ne ya her kesî ye, ya kesên ku bi bîr tînin e.

(FT/Mİ/AY)

Li gorî nûçeya Can Kirbaş ku li Ajansa Mezopotamyayê weşiyaye, welatiyan bertek nîşanî projeyên JESê dan û xwe ji pêvajoya hiqûqî re amade dikin. Tevahiya nûçeyê weha ye:

“Ji gel nepirsîn” 

Îhsan Çelîk yek ji şêniyan e ku li gundê Qerxabazarê dijî. Çelîk diyar kir ku li gundên derdorê jî gelek qad ji bo bîrên sondajê hatine nîşankirin û got ku herêm ji bo projeyên kanza û JESê tê pêşkeşkirin. Çelîk da zanîn ku di sala 2023an de bi hêceta “Lêkolîna Xeta Fayê ya Erdhejê” hatine herêmê û biveşartî lêkolîn kirine û wiha axivî: 

"Hewl dan mirovan bixapînin. Bêyî ku ji gelê herêmê bipirsin xebatên xwe meşandin. Dema me dipirsî, digotin 'Em tevgerên sîsmîk dişopînin.' Lê em niha dibînin ku ev der hemû ji projeyan re hatine vekirin. Em nahêlin qadên jiyana me ji talanê re û xwezaya me ji rantê re were vekirin. Di vî gundî de nêzî 3 hezar kes dijîn. 60-70 hezar ajalên me yên hûr hene. Em birêxistinkirî û bi biryar in. Em ê têkoşîna xwe bidomînin."

Kanîreş'teki JES'e tepki: Doğamızı ranta açtırmayacağızhttps://t.co/Hor1OryE0J pic.twitter.com/V4qJ6w0k8D

— Mezopotamya Ajansi (@Mezopotamyatrk1) April 15, 2026

“Bila JES were betalkirin”

Çelîk bal kişand ser Xeta Fayê ya ku di navenda Qerxabazarê re derbas dibe û destnîşan kir ku erdhejeke gengaz wê bibe sedema wêraniyek mezin û xetereya JESê heye ku bibe sedema  erdhejeke mezin û weha pê de çû:

"Ev gel ne bêxwedî ye. Em rê nadin projeyê. Me serdana hemû partiyên siyasî û saziyan kir. Wekî welatiyên Qerxabazarê dema em bi îmzeyên ku me li dijî projeyê kom kiribûn çûn cem Waliyê bajêr, wî ji me re got 'Bi fêde ye, ava germ derdikeve' û behsa serageriyê seracılık kir. Ger fêdeyek wê hebe, hezar zerarên wê hene. Dewlet ji aliyekî ve sewalkariyê teşwîq dike, lê ji aliyê din ve neçar dike ku sewalkarî bi dawî bibe. Dest datînin ser çêrgehên gundiyan. Di demeke nêz de li Çewlîgê projeya HESê hat betalkirin. Em dixwazin JES jî were betalkirin."

“Em li benda piştgiriyê ne”

Sait Çiftçi jî anî ziman ku xelkê Qerxabazarê projeyê naxwaze û got ger proje pêk were wê ajalkarî biqede û xweza were talankirin.

Çiftçi bang kir û got: "Gundê me wê were talankirin. Em projeyê naxwazin. Em ji hemû partiyên siyasî piştgiriyê dixwazin."

(AY)

Li derketina metroyê ya Zanîngeha Egeyê, komeke qelebalix a nijadperestan ku piranî ne xwendekar bûn û di destên wan de pala hebûn, êrîşî xwendekaran kirin. Di vê êrîşê de 3 xwendekar birîndar bûn. Xwendekarên birîndar rakirin Nexweşxaneya Fakulteya Bijîşkî ya Zanîngeha Egeyê û hatin dermankirin.

Ji ber ku bi kurdî axiviye îşkence li girtiyek kirin

27 Cotmeh 2023

Li gorî nûçeya Ajansa Welat Ewlehiya Taybet a Zanîngehê, piştî êrîşê koma nijadperest, tevî ku pala di destên wan de bûn jî dîsa girtine hundirê kampusê. Piştî bûyerê, komek xwendekarên ku ji bo dîtina hevalên xwe çûbûn ber nexweşxaneyê, li wir jî rastî êrîşa koma nijadperest hatin.

Di vê êrîşa duyem de 19 xwendekarên din birîndar bûn. Hat ragihandin ku polîsên hatine nexweşxaneyê, gaza îsotê di rûyê xwendekarên ku rastî êrîşê hatine re kirine û ew derp kirine.

TIHV: Di 35 mehan de 21 penaber ji ber êrişên nijadperestî mirine

21 Hezîran 2023

Polîsên ku hatin kampusê nexweşxane dorpêç kirin û derbarê girtina kesên ji koma êrîşkar de heta niha tu agahî nehatine bi dest xistin. Koma nijadperest ya ku êrîş pêk anî, li ser medyaya dîjîtal gef li xwendekaran dixwin.

(AY)

Bila Çarşema Sor a Êzidiyan pîroz be

16 Nîsan 2025

Cejna Çarşema Sor yek ji cejnên herî kevnar a gelê Kurd û baweriya Êzdatî ye. Bi hezaran salan e ku civaka Êzidî vê rojê pîroz dikin. Lê belê bi demê re li Rojhilata Navîn û bi taybetî jî di nav civaka Xirstiyanan de ev cejn wekî ku aydê wan be bi hin guherînan pîroz kirine. Rastiyeke heye niha di gelek civak û baweriyan de ev cejn, bi nav, rîtûal û watên cûda tê pîroz kirin. Lê ev jî heye ku Çarşema Sor yek ji baweriya kevnara a gelê Arî ye û bi hezaran salan e ku ji aliyê civaka Kurdên Êzidî gihaştiye roja me ya îro. 

Bi boneya Cejna Çarşema Sor akademîsyen Dr. Xelîl Xaltî li ser dergetina holê ya Çarşema Sor, girîngî û wateya wê ji bianetê re axivî.

Akademîsyen Xaltî di despêkê de li ser wateya peyvê rawestiya û ev tişt got:

“Ҫarșemba-Sor peyvek kurdî ye û ev ji 3 peyvan pêk te, “ҫar, șem û sor". Bi hevra ev peyv tê wateya roja ҫarê ji hefteyê ya sor/pîroz, ango Çarșema-Sor. Ҫarșemba-Sor wek cejna Tawisî-Melek, Ҫarșemba serê Nîsanê ango cejna Sersalê tê pîrozkirin. Ne tenê wek roja cejnê, roja Ҫarșemê di heman demê de jî roja netewî ya betlane a miletê Kurd e û heta roja îroyîn jî xwedî vê watê ye, li ba Êzdiyan. Ev roj, bi rêҫa baweriyê, mîtolojî û dîroka Kurdan bi Kurdan dide jiyîn. Ji bona Xaҫparêzan roja “Yekșemê“ û ji bona Mislimana roja “Înê“ çi be, ji bona Kurdên ku li ser “esil, ҫand, dîn û dîrok" a xwe, “Ҫarșem" jî tam ev e. Nimûne: “Qewl/Beyt ya Ҫarșembê/Ҫarșembuyê" girîngî û mejuyê vê rojê/cejnê îspat dike. Bi hêsanî dikare bê dîtin, ku ev fîlosofî û mîtolojiya Êzdiyatiyê șûnwar, kevneșop, mejû, dîrok, erdnîgarî, ҫand û zimanê Kurdî pîroz dibîne û diparêze, ta roja îroyîn.“

Cejna herî kevnar a Kurdan

Bi berdewamî Xelîl Xaltî diyar kir ku Ҫarșemba-Sor, dîrok û baweriya Kurdan dighîne hevdû û wiha got:

“Ji hêla dîrokî/mîtolojiyê ve Ҫarșemba-Sor digihije durustbûna dinyayê û jiyanê, ji hêla baweriyê ve jî  ev bi karê Milyaketan û bi taybetî jî bi yê Tawisî-melek ve tê girêdan.  Bi ya min,  ev cejna ango “Ҫarșema-Sor“ dikare wek cejna herî kefnar û girîng ya Kurda bê binavkirin. Ji xwe, hindek texmîn hene, ku “Newroz û Ҫarșemba-Sor" di kok de yek in, ango Newroz șiklekî nûtirîn yê cejna “Ҫarșemba-Sor" e. Lê, divê zanista objektîv vê têxmînê wek pirs bișopîne û zelal bike."

(RB/AY)

Parêzerê malbata Dokuyan Alî Çîmen, li Dadgeha Dêrsimê piştî ku bi Serdozgerê Komarê re civiya derbarê dosyeyê de daxuyanî da.

Li gorî nûçeya Rûdawê Çîmen diyar kiriye û gotiye:

“Niha di dosyeyê de biryara nihêniyê heye loma em nikarin zanyariyên berfireh bidin. Lê belê em li bendê ne ku hejmara desteserkiriyan zêde bibe. Li gorî zanyariya herî dawî ya ku me wergirtiye, hejmara desteserkiriyan 13+1 e. Lêpirsîna Gulistan Dokuyê, piştî ku 5ê Kanûna Paşîn a 2020an bi darê zorê hat windakirin, li ser serlêdana malbata wê ya 6ê Kanûna Paşîn a 2020î hat destpêkirin. Dosyeya me nêzîkî 7 sal in didome.”

“Di qonaxa ewil a lêpirsînê de, em difikirin ku bi bandora karmendekî pilebilind hewl hatiye dayîn bûyer were veşartin. Di destpêkê de hat îdiakirin ku Gulistan Doku piştî ku ji şevîmanê derketiye çûye Pira Dînarê û xwe kuştiye. Ji bo ku vê îdiayê xurt bikin 24ê Kanûna Paşîn a 2020an zabitnameyeke berê hat amadekirin. Dîmenek wisa hat çêkirin ku qaşo tiştek ketiye nav avê û ji malbata wê re hat gotin, ‘di gola bendavê de ye, dê termê wê bê dîtin’.”

“Rapora Buroya Krîmînal îdiaya xwekujiyê pûç kir”

Çîmen diyar kir ku wan îtirazî xebatên lêgerînê yên li bendavê kiriye û wiha axivî:

“Nêzîkî 220 rojan li bendavê xebatên lêgerînê hatin kirin. Me îtirazî vê pêvajoyê kir. Li ser îtiraza me dosye ji Buroya Krîmînal a Neteweyî re hat şandin. Di rapora teqez a ku ji aliyê buroyê ve hatiye amadekirin de hat tesbîtkirin ku ti tişt neketiye nava avê. Vê rewşê, hê di qonaxa destpêkê ya lêpirsînê de derxist holê ku teza xwekujiyê pûç e.”

“Dosye bi gumana kuştinê tê nirxandin”

Çîmen li ser pêvajoya lêpirsînê agahî dan û got:

“Tevî vê yekê jî, ji ber ku karmendê navborî li ser karê xwe ma û ji ber têkiliyên wî, lêpirsîn demeke dirêj di çarçoveya ‘sînordarkirina azadiyê’ de hat meşandin.

Lê belê ev salek û nîv e dosye bi gumana ‘kuştina biqesd’ tê nirxandin û hemû daxwazên me hatine qebûlkirin. Di vê qonaxê de biryarên desteserkirinê hatin dayîn ku em dikarin wekî pêla ewil a lêpirsînê bi nav bikin. Em dinirxînin ku ev desteserkirin ji bo girtinê ne. Niha di dosyeyê de biryara nepeniyê heye loma em nikarin zanyariyên berfireh bidin. Lê belê em li bendê ne ku hejmara desteserkiriyan zêde bibe. Di vê pêvajoyê de em difikirin ku divê ew karmendê pilebilind ê ku navê wî derbas dibe jî demildest bê girtin. Piştî ku kar û barên jêpirsînê biqedin em dê daxuyaniyên berfirehtir bidin. Di qonaxa ku em gihîştinê de em dibînin ku Serdozgeriya Komarê ya Dêrsimê lêpirsîneke çalak û berfireh dimeşîne.”

Malbat çû edliyeyê

Piştî desteserkirinan malbata Dokuyê çû Edliyeya Dêrsimê. Dayîk Bedriye Doku, bav Halît Doku û xwişk û birayên wê Aygul Doku û Ramazan Doku pêvajo şopand.

Malbatê diyar kir ku ew parêzgarê wê demê Tuncay Sonel û kurê wî Mustafa Turkay Sonel berpirsyar dibînin.

12 kes hatin desteserkirin

Di lêpirsîna têkildarî xwendekara zanîngehê Gulistan Dokuyê de ku 6 sal in li Dêrsimê winda ye, li 7 bajaran derbarê 13 gumanbaran de biryara desteserkirinê hat dayîn.

Hat eşkerekirin ku di lêpirsîna ku Serdozgeriya Dêrsimê dimeşîne de heta niha 12 kes hatine desteserkirin.

Kurê Parêzgarê Dêrsimê yê wê demê Mustafa Turkay Sonel û gumanbarê sereke yê lêpirsînê Zeinal Abakarov jî di nav kesên desteserkirî de cih girtin.

Kesên ku derbarê wan de biryara desteserkirinê hatiye dayîn ev in:

Di lêpirsîna Gulistan Dokuyê de 11 kes hatin desteser kirin

14 Nîsan 2026

(AY)

Derbarê Behra Wanê de yek ji aktivîst û rêveberiya Komeleya Ekolojiyê ya Wanê Erdogan Odûk hişyariya ku dê 20 sal şûn de Behr biçikê dide.

Her wiha hemwelatiyê ji Erdişê Îzzet Akbaş jî balê dikşîne qirêjiya li derdora behrê.

(WT/AY)

Di êrîşê de li gorî daneyên destpêkê 16 kes birîndar bûn. Li ser agahdarkirinê, hejmareke zêde polîs û tîmên tendurustiyê sewqî cihê bûyerê hatin kirin

Birîndar rakirin nexweşxaneyê

Rayedaran ragihand ku ji bo dermankirinê birîndar rakirine Nexweşxaneya Dewletê ya Siwêregê. Derbarê rewşa tendurustiya birîndaran de agahiyên berfireh nehatin parvekirin.

Hat diyarkirin ku êrîşkarê di nava dibistanê de, bo demekê hinek xwendekar dîl girtine. Bi midaxeleya polîsan, beşek ji xwendekaran hatin tehliyekirin

Waliyê Rihayê Hasan Şildak daxuyand ku êrîşkar di sala 2007an de ji dayîk bûye e û berê li heman dibistanê xwendekar bûye. Hat diyarkirin wî kesî dawî li jiyana xwe aniye.

Wezareta Navxweyî: 16 kes birîndar bûn

Di daxuyaniya Wezareta Karên Navxweyî de hat parvekirin ku di êrîşê de 10 xwendekar, 4 mamoste, polîsek û xwediyê kantînê birîndar bûne.

Lêpirsîna ku hêzên ewlehiyê ji bo bûyerê daye destpêkirin berdewam dike.

(NÖ/AY)

Însiyatîfa Yekitiya Demokratîk destnîşan kir ku hezên navneteweyî û herêmî ji ber berjewendiyên xwe yên aborî û siyasî li hemberî van komkujiyan bêdeng manê û heta niha jî kujerên komkujiyê nehatinê darizandin.

Di daxuyaniyê de hat destnîşan kirin ku êşa Enfalê hê zindiyê û ev tişt hatin gotin:

“Sedsala 20emîn ji bo gelê Kurd bû sedsala parçebûn û komkujiyan. Lê divê sedsala 21emîn bibe sedsala desthevgirtin û piştevaniyê. Lewra yek ji sedema bingehîn a êrişên li diji gelê Kurd, bêtifaqî ye. Ji ber vê, dermanê birînên kûr ên wekî Enfalê ku dilê gelê Kurd hê jî pê diêşe, bêguman yekrêzî û yekhelwestîya neteweyî ya Kurd. Em di 14ê Nisanê Roja Biranîna Enfalê de hemû şehîdên komkujiyê cardin bi rêzdarî bi bîr tînin û kujeran bi tundî şermezar dikin. Ji bo ku cardin komkujiyên vî rengî li ser gelê Kurd neyên ferzkirin, divê helwest û zimanê yekîtiyê were avakirin. Em di 38emîn salvegera Komkujiya Enfalê de hevxemiya xwe bi malbatên wan re parve dikin. Di ser vê komkujiyê re hezar sal jî derbas bin; wekî Dêrsim, Zîlan, Qamişlo, Helepçe dê tu car neyê jibîrkirin. Îro her çend di navbera gelê Kurd de çar sînor hatibin xêzkirin jî li hemberî hemû komkujiyan dilê me yê biêş yek e.”

"Em ê pêşerojek azad ava bikin"

Komîsyona Gelan û Baweriyan a Partiya Demokrasî û Wekheviyê ya Gelan (DEM Partî) bi boneya 38emîn salvegera Komkujiya Enfalê daxuyaniyek belav kir. Di daxuyaniyê de qurbaniyên komkujiyê hatin bibîranîn û peyama avakirina pêşerojeke wekhev û azad hat dayîn. Di daxuyaniya nivîskî ya DEM Partiyê de hat diyarkirin ku Komkujiya Enfalê ya ku di 14ê Nîsana 1988an de dest pê kir, yek ji xelekên herî giran a polîtîkaya tunekirinê ya li dijî gelê Kurd e. Di daxuyaniyê de ev tişt hatin destnîşankirin: 

“Di vê komkujiyê de bi hezaran mirov jiyana xwe ji dest dan, gundên wan hatin xerakirin, nasname û hebûna wan hat hedefgirtin. Ev, navê sûcekî mezin ê li dijî mirovahiyê ye.”

Di dawiya daxuyaniyê de Komîsyona Gelan û Baweriyan a DEM Partiyê qurbaniyên Komkujiya Enfalê bi bîr anîn û wiha hate gotin: “Em ê pêşerojeke ku gel û bawerî jiyaneke wekhev, azad û bi rûmet lê bijîn, ava bikin. Em qurbaniyên Komkujiya Enfalê bi rêzdarî bi bîr tînin.”

DBP: Enfal birîna hevpar e, derman Yekitiya Netewî ye!

Partiya Demokratîk a Herêman (DBB) jî bi heman armancê daxuyaniyekê nivîskî weşand û cangorî bi bîr anîn. Di daxuyaniyê de hate bi bîrxistin ku komkujiyên di bin navê ‘Operasyonên Enfalê’ de ku 38 sal beriya niha pêk hatin, wek encameke pirsgirêka Kurd îro ji bi her aliyê ve di rojevê de cihê xwe digre. Di daxuyaniyê de wiha hate gotin:

“Êrîşên hov ên ku ji aliyê Rejîma Baasa Iraqê, bi fermana Sedam Huseyîn pêk hatin, rast e rast îradeya azadiyê ya gelê Kurd hedef girt. Di çarçoveya Operasyonê Enfalê de bi sed hezaran Kurd bi çekên kîmyevî, bi êrîşên dijmirovî hatin qetilkirin, bi hedarna gund ji nexşerêya Rojhilata Navîn hatin paqijkirin. Helebçe jî yek ji xeleqa vê jenosîdê bû ku, li wir nirxên jiyanî hatin binpêkirin û mirovahî bê nefes hat hiştin.

“Di heman demê de nîşaneya feraseta dagirkeriyê ye ku îro jî hebûna xwe bi rê û rêbazên nû didomîne. Polîtîkayên ku wan salan bi çekên kîmyevî, bi qetlîamên dijmirovî li dijî gelê Kurd pêk hatin, îro jî wek polîtîkayên şer li seranserê Rojhilata Navîn nirxên azadiyê û jiyaneke birûmet hedef digre.”

“Ji ber vê yekê, xwedîderketina hafizeya civakî wê têkoşîna me bihêztir bike. Li ser vê esasê; ji Başûr heya Bakur, ji Rojhilat heya Rojava li gelenperiya Kurdistanê bersiva herî mezin a li dijî konsepta şer; bi rûhê Yekitiya Netewî berxwedaneke birûmet e. Li hemberî siyaset û polîtîkayên ku wekî li Enfalê û Helebçê di dil û mêjiyê me de birinin kûr vekir, çarenûsa mayînde pergaleke demokratîk û statu ye. Avakirina pergeleke bi vî rengî û bidestxistina statuya gelê Kurd wê her tim wek peywireke esasî li pêşiya me be. Bîranîna cangoriyên Enfalê jî wê di têkoşîna me ya azadiyê de her tim hêz û bawerî bide me. Bi vê mabestê, di 38emîn salvegera wê de em car din tevî cangoriyên Enfalê bi rêzdarî û bi minet bi bîr tînin.”

(AY)

Di çarçoveya lêpirsînê de ji bo 13 kesan biryara desteserkirinê hate dayîn. Di serdegirtinên li Stenbol, Enqere, Dersim, Antalya û Xarpêtê de 11 kes hatin desteserkirin.

Kesên der heqê wan de biryara binçavkirinê hatiye dayin ev in:

Zeinal Abakarov, Engin Yucer (zirbavê Zeinal ku polîsê berê ye), Cemîle Yucer (dayika Zeinal), Ugurcan Açikgoz (hevalê Mûstafa Turkay Sonel), Erdogan Elaldi (Wê demê xebatkarê Îdareya Taybet a Bajar bû), Mûstafa Turkay Sonel, Gokhan Ertok (polîsê berê bû ku hatibû îxrackirin, di pêvajoya lêpirsîna der heqê walî û parastvanê wî de eleqeya wî hebû;), Savaş Gulturk (Kesê ji kamerayên Zanîngeha Munzurê berpirsyar), Suleyman Onal (kesê li Zanîngeha Munzurê ji kamerayan berpirsyar), Celal Altaş, Nûrşen Arikan, Şukru Eroglû (Parastvanê walî Tuncay Sonel).”

(Mİ/AY)

Di danezanê de hate gotin ku ew 1ê Gulana îsal bi êrişkariya emperyal, şer, krîza aborî, kedxwarî û bêîstiqrariya siyasî pêşwazî dikin. 

Di danezanê de krîza aborî, xizanî, hejarî, kedxwarî û pirsgirêkên din ên li Tirkiyeyê hatin rêzkirin û hate gotin ku îktîdar li dijî vê rewşê mafên sendîkayî, xwerêxistinkirin û grevê qedexe dike. 

DEM Partiyê di çarçoveya xebatên 1ê Gulanê de ev biryar girtin: 

(AB/AY)

Rêxistinên jinan, parêzerên dozê, endam û rêveberên ÎHDê û gelek jin tev li daxuyaniyê bûn. Daxuyanî ji aliyê dildarê Komîsyonên ji bo Rojîn Kabaîşê Edalet Ayşe Cebecîoglu ve hat xwendin.

"18 meh derbasbû lê lêpirsînek baş nehat meşandin"

Ayşe Cebecîoglu diyar kir ku salekiyê mirina Rojîn Kabaîş a bigûman nehatiye ronîkirin û ew ji bona wê li vir in û wiha axivî:

“Di doza Rojîn Kabaîş de gelek kêmasî hene. Ev 18 meh e êrîş li dijî Malbata Kabaîş heye. Di ser mirina Rojîn Kabaîş de 18 meh derbasbû lê hê jî lêpirsînek baş pêk nehat. Em balê dikişînin li ser êrîşen li ser malbata Kabaîş. Li dijî malbat bi mehan e gefên mirin ê tê xwarin. Ev bûyer ne tenê pirsgirêka kesan e, êrîşên li dijî lêgerîna edaleteyê. Divê malbat were parastin û ewlehiya malbatê were pêk anîn. Lê daxwaza malbatê ya parastinê bêencam maye. Faîl nehatiye derxisitin holê. Di rewşa ku malbat nehatiye parastin doz jî bi awayekî silamet nemeşê.”

“Li gorî rapora Saziya Tibê ya Edlî ya Stenbolê di laşê Rojîn Kabaîşê de 2 DNAyên mêr hatiye tespîtkirin. Li dijî vê jî nasnameya wan kesan hê jî nehatiye aşkerekirin. Malbat xwest ku ji kesên gumandar mînakên DNAyê werin girtin lê ev daxwaz jî bêencam ma. Telefona Rojînê hê nehatiye vekirin, dimênên ku cihê bûyerê nehatine komkirin. Ev tevahî kêmasî li ser dozê guman dihelê.

Parêzera xwebexş a dozê Elîf Nur Gurler jî axivî û ev tişt got:

“Doza Rojîn Kabaîş ne dozekî edliyê, ji bona wê edalet were bi cih anîn dê bandora xwe bide dozên din. Ev ne tenê dozekiyê têkoşîna jiyanê ya doza jinan e."

Enqere

Komîsyonên Ji bo Rojîn Kabaîşê Edalet, li avahiya şaxa Komeleya Mafê Mirovan (ÎHD) a Enqereyê ji bo gefên li dijî malbata Rojîn Kabaîşê bi dawî bibin û di dosyayê de kemasiyên heyî bên temamkirin daxuyanî da.

Endamên komîsyonê û ÎHDê jî di daxuyaniyê de amade bûn. Metna daxuyaniyê endama komîsyonê Şebnem Ece Elmasê xwend.

Şebnem Ece Elmasê bi bîr xist ku Rojîn Kabaîşa di 15ê Cotmeha 2024an de bi awayekî guman mirî hatibû dîtin û tevî 18 meh ji ser mirina wê re derbas bûn, bûyer nehatiyê ronîkirin. Şebnem Ece Elmasê bi lêv kir ku delîlên hatinê paşguhkirin jî nişan dide lêpirsîn bi awayekî bibandor nayê meşandin û wiha got:

“Em îro li ser dû mijaran radiwestin. Yek, gefên li dijî malbata Rojîn Kabaîşa. Malbata Rojîn Kabaîş ku li pêy edaletê ye rastî gefxwarinan tên. Daxwaza malbatê ya parastinê bi cih nehatiyê û bi vê yekê re kujêr nehatinê dîtin. Ya dûyemîn jî kemasiyên delîlên di dosyayê de hatinê hiştin. Tevî daxwaza malbatê jî DNA ya kesên gumanbar nehatiyê girtin. Ew kemasiyên heyî bandorbûna lêpirsînê qels dike û astengiyê pêşiya derxistina rastiya bûyerê derdixînê.”

Daxwaz

Komîsyonên li Stenbol û Enqereyê daxwazên xwe wiha rêz kirin :

(AY)

Li gorî vê hejmarê rojane herî kêm 4 kes hatine darvekirin. Ji sala 1989an û vir ve cara yekem ewqas kes tên darvekirin.

48 jin hatin darvekirin

Li gorî raporê di sala 2025an de 48 jin hatine darvekirin ku ev hejmar di 20 salên dawî de hejmara herî zêde ye.

Rêxistinên mafên mirovan dibêjin ku darvekirin ji bo zextên siyasî û kontrola civakî têne bikaranîn. Rêveberê IHRê diyar kir ku rayedar hewl didin bi avakirina atmosfera tirsê xwepêşandanan bitepisînin. Rêxistina Efûyê ya Navneteweyî, jî diyar dike ku Îran li gorî nifûsa xwe yek ji wan welatan e ku hejmara herî zêde ya darvekirinan lê tê sepandin.

Xwepêşander bi darvekirinê re rûbirû ne

Di raporê de hatiye diyarkirin ku bi sedan kesên di destpêka sala 2026an de beşdarî xwepêşandanan bûne, hîna jî di nava xeteriya darvekirinê de ne.

Hat gotin ku ev xwepêşandan bi awayekî hovane hate çewisandin, bi hezaran kes jiyana xwe ji dest dan û bi deh hezaran kes jî hatin binçavkirin.

Di raporê de hat destnîşankirin ku Kurd û Belûc di nav kesên ku hatine darvekirin de zêde ne. Rêxistinên mafên mirovan, di rapoara xwe de da zanîn ku di krîza heyî de darvekirin dikarin zêde bibin û bang li civaka navneteweyî kirin ku nerazîbûnên xwe nîşan bidin.

(AY)

Hilbijartinên li Macaristanê bi dawî bûn. Li gorî encamên nefermî yên pêşîn, partiya Péter Magyar (TIZSA) %53,27, hevpeymaniya desthilatê ya Viktor Orbán (FIDESZ-KDNP) %38,08 û partiya Welatê Me jî %6’ê vengan bi dest xistin.

Xelkê Macaristanê ji bo yek ji hilbijartinên herî krîtîk ên dîroka welêt çû ser sindoqan. Li gorî encamên destpêkê, Viktor Orbanê ku ji aliyê Donald Trump ve dihat piştgirîkirin, piştî 16 salan desthilatdariya xwe ji dest da. Serokwezîrê nû yê Macaristanê dê Peter Magyar be.

Li gorî nûçeya Rûdawê, dema ku ji sedî 50yî dengan hatibû hejmartin, serokê 45 salî yê Partiya Tiszayê Peter Magyar, nêzîkî kursiyê serokwezîriyê bûye.

Heta saet 22:30an, pêşbînî nîşan didin ku ji 199 kursiyên parlamentoyê Tisza dê 136 û partiya Orban, Fidesz jî dê 56 kursiyan bi dest bixe.

Ji bo ku piraniya kursiyan bê bidestxistin û guhertinên girîng ên yasayî bên kirin, pêwîstî bi 133 kursiyan heye. Li gorî rapirsiyên dawî yên beriya dengdanê, dihat pêşbînîkirin ku Tisza dê di navbera ji sedî 55 û 57ê dengan bi dest bixe.

Piştî ragihandina encamên destpêkê, Magyar li ser hesabê xwe yê Facebookê got, "Spas Macaristan."

Kovara Spiegel a Almanyayê jî ragihand ku Orban têkçûna xwe qebûl kiriye û bi rêya telefonê serkeftina Magyar pîroz kiriye.

Ev hilbijartin wekî qedera welêt dihat dîtin û bi vê yekê re dawî li serdema Orban hat. Rêjeya beşdariya di hilbijartinê de jî di asteke rekor de bû. Nîv saet beriya daxistina sindoqan, ji sedî 77ê nêzîkî 8 milyon hilbijêran dengê xwe dabû.

(AY)

Di tevahiya dîroka mirovahiyê de, xweza çavkaniya bingehîn a jiyanê bûye; hewa, av, ax û hemû zindiyên ku ji bo jiyana mirovan wekî hêmanên girîng têne hesibandin. Lêbelê, bi taybetî ji ber pîşesazîbûnê, zêdebûna bilez a nifûsê, bajarvaniya bêplan û adetên xerckirina nehişmend, xweza dest bi zirara giran kiriye. Îro, pirsgirêkên jîngehê yên wekî guherîna avhewayê, germbûna gerdûnî, birîna daristanan, kêmbûna avê û qirêjiya hewa û axê veguheriye krîzek gerdûnî ku ne tenê herêmên taybetî lê tevahiya cîhanê tehdît dike.

Çareseriya van pirsgirêkan nikare tenê bi pêşkeftinên zanistî an tedbîrên aborî ve sînordar be; ew di heman demê de têgihîştinek exlaqî ya xurt jî hewce dike ku dê perspektîfa mirovahiyê li ser xwezayê bi bingehîn biguherîne. Ev têgihîştin wekî etîka jîngehê tê binavkirin.

Etîka jîngehê qadeke felsefeyê ye ku têkiliya di navbera mirovan û xwezayê de ne ji perspektîfa "bikêrhatîbûnê", lê ji perspektîfa "nirxê" vedikole. Ev nêzîkatî  îdîa dike ku xweza ne tenê amûrek e ji bo pêkanîna hewcedariyên mirovan; berevajî  vê, ew  xwedî  nirxek  xwerû ye ku hêjayî parastinê ye. Nirxa darekê tenê bi darê wê, nirxa çemekê tenê bi dabînkirina avê, an nirxa heywanekê tenê bi xizmeta wê ji bo mirovan nayê ravekirin. Her zindiyek û her hêmanek xwezayî di tevahiya jiyanê de wateyek digire. Mirov ne di navenda vê tevahîyê de ne, lê tenê beşek ji wê ne. Ji ber vê yekê, her zirara ku li xwezayê tê kirin, di demek dirêj de, zirara ku li pêşeroja mirovahiyê tê kirin e.

Ji bo ku jîngeheke ekolojîk domdar be, divê etîka jîngehê bibe şêwazek jiyanê ji bo kesan. Heta hilbijartinên piçûk ên ku di jiyana rojane de têne kirin jî bandorek girîng li ser xwezayê dikin. Dûrketina ji xerckirina nehewce, teserûfa enerjiyê, bi hişmendî bikaranîna avê, kêmkirina bermayiyên plastîk, pêşîniya ve zîvirandinê û piştgirîkirina parastina qadên kesk mînakên berbiçav ên tevgerên etîka jîngehê ne. Kesekî ku ji jîngehê hişyar e ne tenê rehetiya xwe, lê di heman demê de mafê jiyanê yê nifşên pêşerojê jî dinirxîne. Ji ber ku etîka jîngehê berpirsiyariya parastina hem niha û hem jî pêşerojê hildigire ser xwe.

Pejirandina berfireh a vê têgihîştina Etîkî di asta civakî de bi rêya perwerdeyê mimkun e. Divê ji temenê biçûk ve evîna xwezayê, rêzgirtina ji bo zindiyan û hişmendiya jîngehê di zarokan de were çandin. Divê perwerdehiya jîngehê di dibistanan de were xurtkirin, û divê malbat fêrî zarokên xwe bikin ku parastina xwezayê erkekî exlaqî ye.

Wekî din, divê hikûmet qanûnên parastina jîngehê derxin, divê rêxistinên pîşesaziyê di pêvajoyên hilberîna xwe de teknolojiyên ku zirarê nadin xwezayê tercîh bikin, û divê hikûmetên herêmî polîtîkayên bajarî yên domdar pêşve bibin. Ji ber ku exlaqa jîngehê ne tenê berpirsiyariya takekesî ye, lê di heman demê de berpirsiyariya hevpar a hemî saziyên di civakê de ye.

Divê were bîranîn ku xweza ne milkêk e ku mirov mafên bêdawî yên desteserkirinê lê hebin. Xweza qadeke jiyanê ya hevpar e ku ji rabirdûyê mîras maye û dê ji pêşerojê re were veguhastin. Her daristanek ku îro tê birîn, her çavkaniya avê qirêj dibe, her cureyek ku tê tunekirin di rastiyê de perçeyek ji pêşeroja mirovahiyê winda ye. Ger em berdewam bikin ku jîngehê tenê wekî çavkaniyek ku were vexwarin bibînin, dê ji bo me ne mimkûn be ku em cîhanek jiyanê ji nifşên pêşerojê re bihêlin.

Etîka jîngehê ji bo parastina hevsengiya ekolojîk û hiştina cîhanek jiyanê ji bo nifşên pêşerojê pêdivîyek girîng e. Divê mirov ne tenê wekî çavkaniyek ku sûdê peyda dike, lê wekî tevahîyek zindî ya bi nirxek xwerû nêzîkî xwezayê bibin. Tenê bi rêzgirtina xwezayê, parastina mafên wê û tevgerîna bi hestek berpirsiyariyê dikare şêwazek jiyanek domdar were damezrandin. Ji bo nefesgirtina hewaya paqijtir, parastina çavkaniyên ava saxlem, veguheztina erdên berhemdar ji nifşên pêşerojê re û jiyana li bajarên kesktir û aramtir, girîng e ku exlaqê jîngehê di navenda jiyana takekesî û civakî de were danîn. Ji ber ku her zirara ku li xwezayê tê kirin, di rastiyê de gefek li ser qada jiyanê, tenduristî û pêşeroja mirovahiyê ye. Ji ber vê yekê, parastina jîngehê ne tenê ji bo mirovên îroyîn lê di heman demê de ji bo yên sibê jî berpirsiyariyek exlaqî ye. Divê neyê jibîrkirin ku parastina xwezayê tê wateya parastina hebûna xwe, kalîteya jiyanê û hêviyên pêşerojê; ger xweza bijî, mirovahî dê bidomîne.

(AÖ/AY)

Di festîvalê de dê komên şanoyê yên gelek welatan derkevin ser dikê û hunera xwe pêşkêşî şanohezan bikin. Piranî lîstik dê li Navenda Çand û Kongreyê ya Çand Amedê bên pêşandan û hin performans jî dê li qadên vekirî derkeve pêşberî temaşevanan.

Di çarçoveya festîvalê de ligel lîstikan; hevpeyvîn, panel, atolye û hevdîtinên hunermendan jî dê bên organîzekirin. Yek ji Koordînatorê 11emîn Festîvala Şanoyê ya Amedê ya Navneteweyî Şanoger Yavuz Akkuzu li ser armanca festîvalê û amadekariyên xwe ji bianetê re axivî.

Yavuz Akkuzu destnîşan kir ku wan heta niha 10 festîval li Amedê organize kirine û xwestine bi vê festîvala 11emîn ve tecrubeya xwe ji bo qada navneteweyî veguhezînin. Jiber ku êdî temaşevan cîhanê nas dikin û xwestine bi rêya şanoyê rû bi rû cihanê bidin nas kirin. Akkuzu, diyar kir ku jixwe meseeya şanoyê jî rû bi rû ye û bila temaşevan rû bi rû bibîn e ku cîhan çi dike.

Dê bi hunerê aştî bê pêşandan

Akkuzu bi berdewamî ev tişt anî ziman: “Em jî wekî siyasî di pêvajoyeke aştiyê de ne. Lê mixabin Rojhilata Navîn di nava şer de ye. Ev komên ku dê ji derve werin, komên ku welatê wan di nav şer de ne. Van komana dê li vir lîstikên ku naveraka wan li ser aştiyê bidin pêşandan. Ji xwe dirûşme yan jî navê duyemîn ê festîvala me “Ji Bo Aştiyê Diyalog” e, ku ev komên welatê wan di nav şer de ne werin li vê derê diyalogekê ava bikin û hunermend li dijî şer ji bo aştiyê tiştekî bêjin. Ne tenê bi lîstikên şanoyan bi panel û semîneran jî dê hunermend li dijî şer aştiyê biparêzin û gelek tiştan bînin ziman. Ev jî ji bo me gelekî girîng e.”

Empatiya bi rêya hunerê

Di berdewamiya axaftina xwe de Akkuzu bal kişand empatiya bir êya hunerê û ev tişt got:

“Em dibêjin li ser hunerê empatî jî ava dibe. Dê hunermend bi hunera xwe rewşa gel û welatê xwe vebêjin û temaşevan jî bi empatiyê rewşa gelên din fêhm bikin. Ev jî gelekî girînge ku em ê vê festîvalê di salên bê de jî di asta navneteweyî de pêk bînin ku empatiya di navbera gelan de pêş bikeve. Em ê jî bi listikên xwe hewil bidin ku empatiyekê bi kurdan re ava bikin.”

Li ser amadekariyên xwe jî Akkuzu, destnîşan kir ku hemû amdekariyên bi dawî bûne wiha got: “Amadekarî qediya, niha em bi kelecanî li benda mêvanan e. Dê ji gelek welatan mêvanên me hebin. Ne tenê şanoger, gelek kesayetên girîng û hunerhez dê werin. Dê ev festîval têkiliyekê di navbera gelan û hunerhezan de ava bike. Ev festîval ne tenê pêşandana lîstikan e.”

"Bila çand, estetîk û henerê jî bibînin bibînin"

Koordînatorê 11emîn Festîvala Şanoyê ya Amedê ya Navneteweyî Şanoger Yavuz Akkuzu di dawiya axaftina xwe de ev bang kir:

“Hemû welat bi zimanên xwe lîstikên xwe dilîzin. Me jî ji bo temaşevanan bi sê zimanan (Kurdî-Tirkî-İngilizî) jornivîs amade bikin.  Bila her kes were beşdarî vê festîvalê bibe, li gel peyam û naveroka komên şanoyê bila çand, estetîk û henerê jî bibînin. Erê naverok ji aliyê teorîk û polîtîk ve xurt e lê aliyê dîtbarî jî li gorî min dê balkêş be.”

(RB/AY)

Di 1ê Nîsanê de jî bi tevlêbûna gelek nivîskar, wêjakar, edîtor, hunermend û rojnamegerên li herêmê, KurdîWar hat vekirin.

Têkildarî armanc, kar û xebatên KurdîWarê yek ji rêveberê Komeleyê Faysal Yacan bi bianetê re axivî. 

Yacan diyar kir û got: "Ev sazî wê bi awayekî bi têr û tijî xebatên xwe bidomîne û em bi taybetî bang li hemû nivîskarên ji serhedê ne dikin ku bila bibin endamê saziyê û tevlî xebatên saziyê bibin.”

(WT/AY)

Li gorî encamên gera yekem, Nizar Amêdî û Musena Emîn ji bo gera duyem wekî namzedên serokkomariyê man. Nizar Amêdî di vê gerê de piraniya dengan bi dest xist û bû Serokkomarê Îraqê.

Hejmara dengan

Dengên ku her du namzedan bi dest xistine bi vî rengî ne:

Nizar Amêdî: 227 deng
Musena Emîn: 15 deng
Dengên betal: 7 deng

Di gera duyem a hilbijartina serokkomariyê ya li parlamentoyê de 249 parlamenter amade bûn. Di gera yekem de 252 parlamenter ji bo dengdanê amade bûn.

PDKyê ragihand ku ew dê bi Nizar Amêdî re dan û standinê nekin ku wekî serokkomarê Îraqê hatiye hilbijatin. Namzedê YNKyê Nizar Amêdî îro wekî serokkomarê Îraqê hat hilbijartin.

PDKê bertek nîşan da

Li gorî nûçeya Rûdawê Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) derbarê şêwazê hilbijartina Serokkomarê Îraqê daxuyaniyek belav kir û ew şêwazê hilbijartinê red kir.

PDKyê di daxuyaniya xwe de destnîşan kir ku ew wî kesê ku bi vî awayî hatiye diyarkirin wekî nûnerê piraniya Kurdistanê nabînin û ew dê pê re dan û standinê nekin.

Di daxuyaniyê de hat diyarkirin ku pêvajoya hilbijartina Serokkomarê Îraqê li derveyî peyrewa navxweyî ya Parlamentoya Îraqê hat lidarxistin. PDKyê bal kişand ser binpêkirina qanûnê û got:

"Serokatiya Parlamentoyê bêyî ku guh bide peyrewa navxweyî ya encumenê, bernameya civînê diyar kir û ev jî binpêkirina qanûnê ye."

PDKyê derbarê namzedkirina Nizar Amêdî bertek nîşan da û got:

"Ew berbijêrê ku ji bo posta Serokkomariyê hatibû diyarkirin, li derveyî mekanîzmaya Kurdistanî bû. Di demekê de ku ev post mafê gelê Kurdistanê ye, ne yê partiyekê ye. Lê belê ev berbijêr ji bo vê postê ji aliyê partiyekê ve hat diyarkirin û çend aliyên pêkhateyên din ên Îraqê ew pesend kirin."

PDKyê destnîşan kir ku piştî ku wan rûniştina parlamentoyê boykot kir, diviyabû navê berbijêrê wan ji pêvajoya hilbijartina Serokkomarê Îraqê bihata derxistin.

Di dawiya daxuyaniyê de hat ragihandin ku ji bo nirxandina rewşê û şêwirdariyê, her du fraksiyonên PDKyê vedigerin Herêma Kurdistanê.

(AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Mezopotamyayê tevî barîna berfê jî welatiyan çalakiya xwe li dar xist û bertek nîşan dan.

Daxuyanî, li pêşiya Komeleya Piştevanî û Alîkariya Civakî hate dayin. Di daxuyaniyê de pankarta “Qerxabazarî rê nade Jeotermalê” hate hilgirtin.

Her weha Endamê Komeleya Ekolojiyê ya Qerxabazariyê Mehemt Alî Harmanci daxuyanî xwend û bal kişand ser zexta li ser xweza û qadên jiyanê.

Harmanci, anî ziman ku niha li ser qadên wan ên jiyanê, çandinî û ajalvaniyê zextekî giran heye û ji bo parastina çavkanî û xwezaya xwe dê têbikoşin. 

Di berdewama axaftina xwe de Harmanci destnîşan kir ku polîtîkayên emperyal ji dîrokê ve çav ber dide çavkaniyên xwezayî û wiha dirêjî da axaftina xwe:

“Di bingeha van polîtîkayan de bidestxistina çavkaniyên dewlemend û bikaranîna wan a li gorî berjewendiyên xwe ye. Em jî li dijî vê qadên xwe yên jiyanê dê biparêzin.” 

Zirarên JESê

Endamê Komeleya Ekolojiyê Kasim Demîralp jî destnîşan kir ku xelkê gund li dijî projeyên JES’ê ne û ev tişt anî ziman:

“Li erdnîgariya em li ser dijîn xetên fayê hene. Tevî vê jî dixwazin bîrên jeotermalê vekin. Ev jî hem xetereyê li ser xwezayê hem jî li ser jiyana mirovan çêdike.” 

Bi domdarî Demîralp bi lêvkir ku xebatên jeotermalê dê avên binerd qirêjî bikin, berhemdariya qadên çandiniyê ji holê rake û bandoreke neyînî li ser ajalvaniyê çêbike. Demîralp, wiha domand: “

Karûbarên sondajê yên li ser xetên fayê tên kirin, xetereya erdhejê zêdetir dike. Ev jî gefê li ser jiyana bi hezaran mirovan çêdike.” 

Demîralp, xala 56an a Destûra Bingehîn bi bîr xist û got: “Heqê her kesî heye ku di hawirdoreke bihevseng û bitendurist de bijî. Nabe ku ev maf ji bo tu projeyan were binpêkirin.” 

Bang

Demîralp, herî dawî jî banga li rayedaran kir û xwest ku projeyên JESê yên li Qerxabazari û derdora wê tavilê bên sekinandin û bêyî îrade û daxwaza gel tu xebat neyên kirin. 

Daxuyanî, bi çepikan bi dawî bû. 

KARLIOVA VE VARTO'DA 22 KÖYÜ ETKİLEYECEK JES PROJESİ

“Havamızın, suyumuzun kirlenmesine, hayvanlarımızın kıyımına izin vermeyeceğiz”

2 Nisan 2026

(AY)

Wezareta Hilberîn, Bazirganiya Derve û Veberhênanê ya Ekvadorê diyar kir ku ji ber Kolombiya di mijara ewlehiya sînor(têkoşîna li dijî rêxistinên neqanûnî) de tedbîrên têrker nagire, wan biryara van gavên nû daye. 

Li gorî nûçeya Ajansa Anadolûyê di daxuyaniyê de weha hat gotin: “Armanca me ew e ku em di têkoşîna li dijî qaçaxçîtiya maddeyên hişbir ya li ser sînor de, prensîba berpirsiyariya hevpar xurt bikin.”

(TY/AY)

Li dijî Şaredariya Boluyê operasyon hat kirin

10 Nîsan 2026

Rojnameger Hîlal Koyluyê ragihandiye ku di operasyona li ser Şaredariya Yenîşehîrê de bi giştî 31 kes hatine desteser kirin. 

Hat îdiakirin ku di nav kesên biryara desteserkirinê ji bo wan hatiye dayîn de; alîkarên şaredar, rêvebirên şaxan û rayedarên şîrketan hene.

(EMK/AY)

Koşka Spî ragihandiye ku di 38 rojan de şiyana leşkerî ya Îranê bi awayekî wisa hatiye têkbirin ku Tehranê ji bo agirbestê "lava kiriye."

Encamên leşkerî

Li gorî daneyên Koşka Spî zererên ku gihîştine Îranê bi vî rengî ne:

Daneyên êrişên DYA

Operasyonên artêşa Amerîkayê yên 38 rojî ev in:

• Pêkanîna 10 hezar û 200 êrişên asmanî.
• Lêdana 13 hezar armancan li nav Îranê.
• Têkbirina 2 hezar navendên fermandariyê û kontrolê.
• Teqandina 1500 pergalên parastina asmanî.
• Xistina 1000 dronên êrişkar û 700 mûşekên balîstîk ên Îranê ku ber bi hêzên Amerîkayê ve hatibûn avêtin.

Berdevka Koşka Spî Karoline Leavittê ev encam wekî "serkeftineke mezin" ji bo Amerîka û artêşa wê pênase kirin.

Leavittê got ku Trump soza xwe bi cih aniye ku operasyon dê tenê 4-5 hefteyan bajo û gefa Îranê ji bo her demê bi dawî bîne.

(AY)

*Çavkanî: Rûdaw

Di daxuyaniyên derbarê bûyerê de hat diyarkirin ku desteserkirin, li ser îdiayên derbarê bexşên qurbanan ên ku ji ser Weqfa BOLSEVê ya ser bi Şaredariya Boluyê ve hatine kirin, pêk hatine.

Li gorî nûçeya Halk TVyê, Alîkara Şaredar Leyla Beykoz jî hatiye desteser kirin.

Hat ragihandin ku operasyon di çarçoveya lêpirsîna li ser bexşên di nav weqfê de hatine komkirin hatiye kirin.

(EMK/AY)

Beriya çend rojan şandeyek ji Rêveberiya Kobaniyê û hin kesayetên siyasî serdana bajarê Helebê kir, di wê serdanê de Almaz Romî weke Şaredara Kobanê ji aliyê Parêzgarê Helebê Ezam Xerîb ve bi awayekî fermî hat tayînkirin.

Elmaz Romî bû Seroka Şaredariya Kobaniyê

6 Nîsan 2026

Bi amadebûna şandeyek ji hikumeta demkî ya ji parêzgeha Helebê, endamên Meclisa Rêveber a Şaredariya Kobanê û nûnerên ji Rêveberiya Kobaniyê Almaz Romî erkên xwe yên Serokatiya Şaredariya bajarê Kobanê wergirtin û Muslim Ebdulxenî jî wek cîgirê wê hat tayînkirin.

Piştî merasîma wergirtinê, Şaredara Kobaniyê Almaz Romî li pêş avahiya Şaredariya Gel a bajarê Kobaniyê axivî û got: 

“Li gorî tedbîrên peymana 29ê Çileyê, wê saziyên bi saziyên hikumetê re entegre bibin. Me îro li Kobanê proseya entegrasyona saziyên Şaredariya Kobaniyê li nava Şaredariya Giştî ya Gel dest pê kir. Ji bo vê yekê me beriya 2 rojan civînek bi Parêzgarê Helebê re li dar xist û wek Şaredara Kobaniyê hatim erkdarkirin.”

“Me îro erkên xwe weke Şaredara Kobanê wergirtin, me Meclisa Rêveber a Şaredariya Kobaniyê ava kir, da ku em wek tîmekê xebatên herî baş pêşkêşî gelê xwe bikin. Em wêneyekî baş û xweşiktir pêşkêş bikin, her tim di xizmetî gelê xwe de bin û pêdiviyên wan tevahî pêk bînin.”

Endamên Meclisê ev in:

Mehmûd Remî, Osman Mistefa Mihemed, Yara Bozan Ebdî, Narîn Boz û Ehmed Mihemed Şêxo.

(AY)

Îsraîlê roja Çarşemê di êrîşên xwe yên li dijî Xeze û Lubnanê de rojnameger Mihemed Semîr Waşah, Ghada Dayekh û Suzan Xelîl kuştin.

Nûçegihanê Al Jazeerayê Waşah, li Xezeyê di êrîşeke balafira bêmirov a Îsraîlê de dema di wesayîta xwe de bû hat kuştin. Waşah li ser Kolana Reşîd a li başûrê rojavayê Xezeyê bi wesayîta xwe di rê de bû. Waşahê ku sala 1986an ji dayik bûye, di 2006an de dest bi kariyera xwe ya rojnamegeriyê kiribû û li Xeta Xezeyê geşedanên girîng ên li qadê dişopandin.

Artêşa Îsraîlê tevî agirbestê Lubnan bombebaran kir: Gelek kes mirin

9 Nîsan 2026

Li Lubnanê jî di êrîşên cuda yên Îsraîlê de, pêşkêşkera Sawt Al-Farahê Dayekh û nûçegihan û pêşkêşkera Al-Manar TV û Radyoya Al-Nourê Xelîl hatin kuştin.

Ev kuştin, çend saet piştî ragihandina agirbesta di navbera Îran, Îsraîl û DYAyê de, di dema bombebarana dijwar a Îsraîlê ya li seranserê Lubnanê de pêk hatin. Tevî ragihandina agirbestê, Îsraîlê di nava çend xulekan de zêdetirî 100 êrîş pêk anîn.

Îsraîl bi awayekî sîstematîk rojnamegeran dike armanc

Kuştina Mihemed Semîr Waşah, Ghada Dayekh û Suzan Xelîl parçeyek ji hedefgirtina sîstematîk a Îsraîlê ya li dijî xebatkarên medyayê ye.

ROJA 6EM A ÊRİŞÊN DYA-ÎSRAÎLÊ ÊN Lİ DİJÎ ÎRANÊ

Êrîşên hewayî yên Îsraîlê yên li dijî Tehran û Beyrûtê

5 Adar 2026

Li gorî Komîteya Parastina Rojnamegeran (CPJ), şerê ku Îsraîl li Xezeyê dimeşîne, ji bo rojnamegeran di asta cîhanê de serdema herî bi xwîn e ku heta niha hatiye tomarkirin.

Li gorî belgeyên CPJê, ji Cotmeha 2023yan û vir ve hejmara rojnamegerên hatine kuştin bi kêmanî gihîştiye 260î. Ji 28ê Sibata 2026an û vir ve, wate ji destpêka şerê Îranê ve, tenê li Lubnanê hejmara windahiyan gihîştiye 7an.

(HA/AY)

Li gorî rapora İSİG di meha Adarê de herî kêm 148 karker di dema karkirinê de mirin e.

Di sê mehên destpêkê yên sala 2026an de herî kêm 432 karker di dema karkirinê de mirin e. Her weha di meha Kanûna Paşîn de 155 û di Sibatê de 129 karker di dema karî de mirin e.

ÎSÎG: Di meha Sibatê de herî kêm 126 karker mirin e

10 Adar 2026

Di meha Adarê de karker herî zêde di beşên avahîsazî, guhestin û çandiniyê de mirin e.

Li gorî sektoran di beşa pîşesaziyê de 56, xizmet 43, avahîsazî 28 û di beşa çandiniyê de jî 21 karker mirine.

16 jin,15 koçber û 8 zarok mirin 

Di meha Adarê de ji karkerên ku mirine jê herî kêm 16 jin, 15 penaber/koçber û 8 jî zarok bûn. Karkerên koçber ji Îran, Sûriye, Gurcistan, Kazakistan, Misir û Afganistanê hatibûn.

Ji zarokên mirine jê 6 temenê wan di navbera 0-14an de bû û 2 jî di navbera 15-17an de bû.

Her weha ji karkerên ku mirine tenê 3 jê endamên sendîkayê bû. 145 karker bê sendika bûn. Li bajarên erdhejê heta niha 296 karker mirine

(HA/AY)

Bexçeyên Hewselê, qada herî kevnar a cotkarî ya Mezopotamyayê ye. Li gorî xebatên arkeolojîk berhemên cotkariyê yên beriya niha bi 8 hezar salî li ser vê axê derketiye holê. Ji ber vê Bexçeyên Hewselê wekî mîrateya hevpar a mirovahî ya dîrokî tê qebûlkirin.

Her wiha di warê çandî de di warê pir cureyiya biyolojîk de xwedî cihekî bêhempa ye.  Ji sedan cure çivîk, ajal û sewalî re malovaniyê dike lê sal bi sal ev cureyên zindîwaran kêm dibe. Lewre ew qadên qamişî, dehl, zeviyên darên fêkiyan û bi dehan cure darên din ên Hewselê roj bi roj tune dibin. Bi vê yekê re jî dibe sedem ku qada jiyanê ya hevpar ajal û zindîwaran tune bibe. Di xwezaya xwe de Bexçeyên Hewselê wekî mozaîka ekosîstemê ye. Qadeke girîn a jiyanê ya mirov û hemû zindîwaran e.

Xeteriya li ser Hewselê

UNESCOyê di sala 2015an de Baxçeyên Hewselê weke Mîrateya Cîhanê tomar kir. Lê mixabin heta niha bergiriya xeteriyên li ser Baxçeyên Hewselê pêş neketiye. Di ser de talan, wêrankirin, qirêjî û tunekirina Hewselê roj bi roj zêdetir û kûrtir dibe. Li cîhanê kêm qadên wiha yên bi bajêr ve xwedî pergalên bêhempa yên ekosîstemê hene. Bexçeyê Hewselê jî yek ji wan e ku xwedî ew taybetmeniyê xweser e. Ji lewre jî parastina vê ekosîstema bêhempa ji bo domandina hevsengiya kevnar a di navbera xweza û mirovan de gelekî girîng e. Ev yek tenê bi gel û xudiyên bexçeyan nabe. Divê hemû sazî û dezgehên bajêr û rêveberiyên herêmî  bi awayekî hevpar tevli vê hewildana ji bo Bexçeyên Hewselê bibin. 

Bax û bexçe tune dibin

Cotkarên Hewselê dibêjin ji ber faktorên avahiyên qaçax ên tên çêkirin, herikîna bermahiyên qirêj ên sanaiyê û bajêr, qirjbûna avê û guherîna avhewayê  Bexçeyê Hewselê zirareke mezin dîtiye û taybetmeniyê xwe winda dike.

Her wiha hilberîna wan a ji ax û daran jî pere nake ku dikaribin van bexçeyean biparêzin. Niha Bexçeyên Hewselê veguherîne erdên deştê û roj bi roj dar, bax û bexçe tên tunekirin. Qadên ku di salên berê de dibûn zebze û fêkî niha dibin genim û garis. Ev rewş xuya dike ku heke pêşî lê nehê girtin li Hewselê “Bexçe” namîne û dê bibe deşt û çolê. 

(RB/AY)

Ji ber mercên şer rayedarên Şaredariya Yattayê nekarîn werin bajêr, lewma derbarê protokolê de hevdîtineke onlîne hat pêkanîn. Di hevdîtinê de, Hevşaredarên Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê Serra Bucak û Dogan Hatun, Şaredarê Yatta Jamil Awad, Rayedarê Departmana Plansaziya Stratejîk Iyad Hammad û endamên meclîsa Şaredariya Yatta amade bûn.

Şaredarê Yatta Awad anî ziman ku ji ber ku pirsgirêkên Kurd û Filîstîniyan dişibin hev, wan di navbera xwe de girêdanek ava kiriye û di vê çarçoveyê de dixwazin têkiliyan pêş bixin. Hevşaredar Bucak û Hatun jî destnîşan kirin ku hatina aştî û aramiya li erdnîgariya Rojhilata Navîn, hem ji bo Filîstîniyan hem jî ji bo Kurdan hêviya paşerojeke tije aştî dihewîne. Di hevdîtinê de qadên hevkariyê yên ku dikarin çêbibin jî hatin nirxandin.

Protokol di meriyetê de ye

Piştî hevdîtinê protokol ji aliyê Hevşaredar Serra Bucak û Dogan Hatun û Şaredarê Yatta Jamil Awad ve hat îmzekirin û ket meriyetê.

Bi protokola hatî amadekirin re di navbera her du bajaran de ji rêveberiya herêmî heta çandê, ji ciwanan heta plansaziya bajêr di gelek qadan de hevkariyeke berfireh tê armanckirin. Protokola ku li ser bingeha dostanî û piştgiriya dîrokî ya di navbera gelên Tirkiye û Filîstînê de hatî amadekirin, di xeta rêzgirtina dualî, hevkarî û prensîbên pêşketina hevpar de di navbera Amed û Yattayê de zemînekî hevkariyê yê demdirêj ava dike.

Di çarçoveya protokolê de tê pêşbînîkirin ku di navbera her du şaredariyan de di warên xizmetên şaredariyê, aborî, çand, perwerde, ciwan, tenduristiya gel, jîngeh û bajarsaziyê de xebatên hevpar werin meşandin.

Çarçoveya xebatan

Bi protokola hevkarî û dostaniyê ya hatî amadekirin, tê plankirin ku di warên sepanên rêveberiya herêmî, rêveberiya baş, xizmetên şaredariyê û binesaziyê de parvekirina agahî û ezmûnan pêk were. Her wiha parastina mîrata çandî, çalakiyên hunerî, pêşangeh, rojên çandê û serdanên dualî yên şandeyên hunerî jî di nav sernavên hevkariyê de cih digirin.

Di qadên ciwan, werzîş û perwerdeyê de jî armanc ew e ku kampên hevpar, bernameyên karsaziyê, xebatên lîderiya ciwanan, turnuvayên werzişî û bernameyên biratiyê yên di navbera zanîngehan de werin pêkanîn.

Di vê çarçoveyê de; amadekirina planên sereke, pêşxistina binesaziya veguhastin û ragihandinê, bikaranîna pergalên dijîtal û teknolojîk di rêveberiya şaredariyê de, sepanên Pergalên Agahdariya Erdnîgarî (GIS) û di warê plansaziya rewşa awarte û başbûnê de xebatên hevpar werin kirin.

Di qada pêşketina aborî û civakî de jî pêşxistina bazirganiya herêmî, piştgirîkirina hunerên destan ên kevneşopî û serdanên dualî yên şandeyên aborî têne plankirin.

(AY)

Di encama maçê de Batman Petrolsporê li deplasmanê Sîncan Belediye Ankaraspor bi 3-2ê têk bir. Bi vê serkeftinê re Batman Petrolsporê 3 hefte beriya bidawîbûna lîgê şampiyoniya xwe ragihand.

Di maça ku li stadyuma Sîncanê hat lîstin de, Batman Petrolsporê wekî bahozê dest bi lîstikê kir. Lîstikvanê tîmê Kerim Frei hîn di xuleka 7an de bi goleke ji derveyî qada cezayê tîma xwe 1-0 xist pêş. Lê belê tîma Sîncanê di xuleka 41ê de bi gola Şahîn Fistikçi bersiv da û nîvê yekem bi wekheviya 1-1 bi dawî bû.

Tîma Batman Petrolsporê

Di nîvê duyem de tîma Sîncanê di xuleka 69an de bi gola Samet Gunduz 2-1 ket pêş. Lê belê Batman Petrolsporê di rêya şampiyoniyê de gav bi paş ve neavêt. Lîstikvanên ku pişt re ketin nav maçê çarenivîsa lîstikê guherand. Bugra Çagiran di xuleka 78an de ji dûr ve bi lêdaneke tund torên tîma Sîncanê hejandin û maç kir 2-2.

Di xulekên zêdekirî yên maçê de, li qada cezayê Emîr Alagoz bi lêdana di xuleka 90+4an de top şand nava toran. Bi vê golê Batman Petrolspor 3-2 ket pêş.

Batman Petrolsporê bi vê encamê puanên xwe derxistin 79an. Niha di navbera tîma Batmanê û reqîba wê ya herî nêzîk Muglasporê de 12 puan ferq heye.

(AY)

Artêşa Îsraîlê duh nîvroyê di serî de Beyrût, li başûr û rojhilatê Lubnanê bi awayekî hemwext êrîş birin ser bi dehan xalên cuda.

Li gorî nûçeya Ajansa Anadoluyê, Wezareta Tenduristiyê ya Lubnanê ragihand ku di êrîşên hemwext ên Îsraîlê yên li seranserê welat de, li gorî agahiyên destpêkê bi dehan kes mirine û bi sedan kes jî birîndar bûne.

Wezaretê di daxuyaniya xwe de bal kişand ser wê yekê ku di vê qonaxê de karê wan ê sereke; meşandina xebatên hewarçûnê, rizgarkirina kesên di bin kavilan de mane û veguhastina birîndaran a ji bo nexweşxaneyan e.

“Di 10 xulekan de 100 êrîş hatin kirin”

Di daxuyaniya artêşa Îsraîlê de hat diyarkirin ku di nava 10 xulekan de, li gelek herêman bi awayekî hemwext 100 êrîş pêk hatine.

Artêşa Îsraîlê îdia kir ku di êrîşan de “navenda fermandariyê û tesîsên leşkerî” yên Hizbullahê bûne hedef û ragihand ku li Beyrûta paytexta Lubnanê, li deşta Bekayê (rojhilat) û li herêmên başûr “pêla êrîşên hewayî ya berfireh” bi dawî bûye.

#عاجل 🔴أكبر ضربة في أنحاء لبنان منذ بدء عملية زئير الأسد: خلال 10 دقائق وفي عدة مناطق بالتزامن أنجز جيش الدفاع ضربة استهدفت نحو 100 مقر وبنية تحتية عسكرية تابعة لحزب الله pic.twitter.com/JcSb7klCsg

— افيخاي ادرعي (@AvichayAdraee) April 8, 2026

“Em ê her tim êrîşî Hizbullahê bikin”

Artêşa Îsraîlê wêneyên Sererkanê Îsraîlê Eyal Zamir parve kirin, ku tê de xuya dike ew ligel kadroyên xwe yên serbazî çavdêriya êrîşan dike.

Li gorî daxuyaniyê, Zamir di axaftina xwe de diyar kiriye ku "ew ê her cure fersendan binirxînin û bi awayekî berdewam êrîşî Hizbullahê bikin."

“We will continue striking the Hezbollah terror organization and will utilize every operational opportunity. We will not compromise the security of the residents of northern Israel. We will continue to strike with determination.”

— IDF Chief of the General Staff LTG Eyal Zamir… pic.twitter.com/h1ZWPftRWz

— Israel Defense Forces (@IDF) April 8, 2026

Gefa sûîqestê li rêberê Hizbullahê Qasim hat xwarin

Wezîrê Parastinê yê Îsraîlê Yisrael Katz, piştî êrîşên dijwar ên li ser Lubnanê, gefa sûîqestê li Sekreterê Giştî yê Hizbullahê Naîm Qasim xwar.

Katz anî ziman ku wan berê hişyarî dabû Qasim û got: "Dora wî jî dê bê."

Katz (li çepê), ligel Serokwezîrê Îsraîlê Binyamin Netanyahu (li navîn) û Sererkan Eyal Zamir (li rastê). (Fotograf: @Israel_katz/X)

Berpirsekî leşkerî yê Îranî yê ku navê wî nehat eşkere kirin û ji Ajansa Nûçeyan a Fars a nîv-fermî re axivî û diyar kir ku tevî peymana agirbesta demkî ya ku bi DYAyê re û Îsraîl jî di nav de bû, bi êrîşên Îsraîlê yên li ser Lubnanê agirbest hat binpêkirin.

(VC/AY)

Festîval dê di 22ê Nîsanê de dest pê bike û heta 2ê Gulanê bidome. Her weha komên şanoyê yên 19 welatan dê başdarî festîvalê bibin.

Di festîvalê de bi giştî 22 lîstik dê bên nîşandan. Beşeke zêde ya lîstikan dê li Navenda Çand û Kongreyê ya Çand Amedê bên lîstin û hin performans jî dê li qadên vekirî derkeve pêşberî temaşevanan. Di çarçoveya festîvalê de ligel lîstikan; hevpeyvîn, panel, atolye û hevdîtinên hunermendan jî dê bên organîzekirin.

Komên şanoyê yên ji welatên wek Îtalya, Swîsre, Îran, Sûriye, Tûnis, Erebistana Siûdî, Ukrayna û Ugandayê dê heman sehneyê parve bikin û tevkariyê li danûstandina çandî bikin. Festîval armanc dike ku bi rêya hilberîna hunerî, di navbera coxrafyayên cihêreng de diyalogê ava bike.

Temaya festîvalê: "Ji bo Aştîyê Diyalog"

Festîvala ku bi sernavê “Ji bo Aştîyê Diyalog” tê lidarxistin, hêza şanoyê ya di avakirina pira di navbera çandên cihê de, zindîhiştina hafizeya civakî û hilberandina gotinan di demên krîzê de wek navend digire. Bi festîvalê re armanc ew e ku şano wekî zimanekî hevpar, zemîna piştgiriyê û qada hafizeya kolektîf bê xurtkirin.

"Armanc ew e ku ezmûnên hunermendan bidin xuyakirin"

Koordînatora Festîvalê Berfin Emektar der barê çalakiyê de daxuyaniyek da û diyar kir ku festîval bi taybetî armanc dike ku ezmûnên hunermendên ku li herêmên şer û krîzê de hilberînê dikin, bide xuyakirin. Emektar got, “Em şanoyê ne tenê wekî qadeke hunerî, lê wekî qadeke ku hafizeya civakî, gotina jinan, cihêrengiya çandî û îradeya jiyana bi hev re tê de îfade dibe, digirin dest.”

Emektar da zanîn ku ji 33 welatan serlêdan girtine lê ji ber dema festîvalê beşdarî sînordar hatiye girtin û diyar kir ku bername bi naverokeke berfireh û daxbar hatiye amadekirin.

Beşdariya akademîk

Festîval, ligel hunermendên navneteweyî dê derdorên akademîk jî bîne cem hev. Ji beşên şanoyê yên zanîngehên li Berlîn, Sûdan, Ukrayna, Silêmanî û Duhokê beşdarî dê çêbibin. Di lîstikên ku dê bi zimanên cihê bên lîstin de jêrnivîsên Kurdî, Tirkî û Îngilîzî dê bên bikaranîn.

Her wiha xwendekarên masterê yên zanîngehên Berlînê dê di çarçoveya xebatên akademîk de festîvalê bişopînin.

Koordînatora Festîvalê Berfin Emektar bang li hemû welatiyan kir ku beşdarî festîvalê bibin û got: “Dê bibe hevdîtineke pirzimanî, pirçandî û pirdengî. Em hemû gelê xwe vedixwînin beşdariya vê festîvala girîng.”

Ji bo bernameya festîvalê bitikîne

(AY)

Waliyê Stenbolê Davut Gül li cihê bûyerê daxuyaniyek da û got: “Êrîşî polîsên me kirin, du polîsên me birîndar bûn. Yek ji terorîstan hat kuştin, du terorîst jî bi birîndarî hatin girtin. Ev êrîşa mezin, bi saya tedbîrên polîsên me bi zirareke kêm hat derbaskirin."

Wezîrê Karên Navxweyî daxuyanî da

Wezîrê Navxweyî Mustafa Çîftçî daxuyaniyek belav kir û got:

 "3 kesên ku li Stenbolê li ber Blokên Plaza yên Yapî Krediyê bi polîsên me yên wezîfedar re ketibûn şerê bi çekan, hatine bêbandorkirin. Di şer de du polîsên me bi sivikî birîndar bûne.Hat tesbîtkirin ku ew kes bi otomobîleke bi kirê ji Îzmîtê hatine Stenbolê Pêwendiya yekî ji wan bi rêxistineke ku dîn îstîmar dike re heye. Her wiha hat diyarkirin ku ji wan her du terorîstên ku birayên hevdû ne, qeyda yekî li ser madeyên hişbir heye."

İstanbul Beşiktaş'ta bulunan Büyükdere Caddesi'nde silah sesleri duyulması üzerine bölgeye çok sayıda polis ekibi sevk edildi https://t.co/bcG5wPLJtr pic.twitter.com/zTrSJuCERQ

— Anadolu Ajansı (@anadoluajansi) April 7, 2026

Li gorî agahiyên NASAyê; ev dûrahî, rekora "dûrahiya herî mezin a mirov gihîştiyê" ya ku di sala 1970yî de ji aliyê tîma Apollo 13ê ve hatibû şikandin, derbas kir.

Fotoğraf: Kim Shiflett / NASA 

Endamên tîma Artemis IIê (ji çepê ber bi rastê ve): Astronotê Ajansa Fezayê ya Kanadayê (CSA) Jeremy Hansen û astronotên NASAyê Christina Koch, Victor Glover û Reid Wiseman; ji beşa karantînayê ya li Navenda Fezayê ya Kennedy (Florida) derdikevin û ber bi wesayîtên veguhastina Artemisê ve dimeşin.

Ev ceribandin, di çarçoveya "testa pergalên li ser erdê" de hat kirin; armanc ew bû ku plana dema xebatê ya tîmê ya ji bo roja firînê bê ceribandin.

Fotograf: Bill Ingalls / NASA

Pergala Avêtinê a Fezayê (Space Launch System, SLS), di 1ê Nîsana 2026an de ligel wesayîta fezayê ya ku tîma Artemis IIê hildigire, ji Kennedy Space Centerê li Floridayê ber bi ezmên ve hat avêtin.

Fotograf: NASA

Dîmenê Cîhanê yê wekî heyvokê (hîlal), di roja yekem a geştê de (2yê Nîsanê), bi kameraya ser baskên keştiya Orionê hat kişandin.

Fotograf: NASA

Astronota NASAyê Christina Koch, di 4ê Nîsana 2026an de gava ber bi Heyvê ve diçe, di pencereya keştiya Orionê de li Cîhanê dinêre.

Fotograf: NASA

Aliyê Heyvê yê ku ji Cîhanê her dem tê dîtin, di keştiya fezayê ya Orionê de wiha xuya dike.

Fotograf: NASA

Keştiya Fezayê ya Orionê, di roja duyem a geştê de (3yê Nîsanê), bi kameraya li ser baskên xwe ev wêneya zelal a fezayê kişand.

Fotograf: NASA

Astronota NASAyê û pispora peywira Artemis IIyê Christina Koch, di roja sêyem a geştê de (3yê Nîsanê), di hundurê keştiya Orionê de bi ronahiya ekranekê xuya dike. Li aliyê rastê yê fotoyê, astronotê CSAyê Jeremy Hansen dema ji pencereyê li derve mêze dike ji kêlekê ve xûya dike. Ji bo ku ronahî li caman nede û dîmen zelal be, çirayên hundur hatine girtin.

Fotograf: NASA

Fermandarê Artemis IIê û astronotê NASAyê Reid Wiseman, di 2ê Nîsana 2026an de ji yek ji çar pencereyên sereke yên keştiya Orionê ev dîmena Dinyayê kişand.

Astronota NASAyê Christina Koch, di roja çarem a geştê de (4ê Nîsanê), ji bo nêzîkbûna li Heyvê amadekariyan dike.

Tîma Artemis IIê piştî ku nêzîkê Heyvê bûn, di roja şeşem a geştê de bi Serokê Amerîkayê Donald Trump re bi awayekî zindî axivîn.

(TY/AY)

Li gor nûçeyên ku bianetê ji rojnameyên herêmî û netewî, ji malperên nûçeyan û ajansan berhev kirin, mêran di meha Adarê de bi kêmanî 32 jin û 4 zarok kuştine.

Mêran tundkarî bi kêmanî li 37 jinan kirin, îstîsmar bi kêmanî li 11 zarokên keç û kur kiriye, bi kêmanî 28 jin tacîz kirine. Her weha mêran di meha Adarê de 19 jin neçarî karkeriya seksê kirin.

Saziyên çapemeniyê di meha Adarê de ji bo mirinên 58 jinan û 14 zarokan gotine “mirinên bigûman” e.

Ji bo hemû raporên tûndkariya mêran yên bianetê bitikîne

Bajarên ku mirinên zarokan ên bigûman lê pêk hatine

Semsûr (1), Aydın (3), Bolu (1), Eskişehir (1), Giresun (1), Hatay (1), Stenbol (3), İzmir (1), Meletî (1), Sêrt (1)

Kuştin

Mêran di meha Adarê de bi kêmanî 32 jin kuştin; par di heman mehê de ev hejmar 24 bû.

Mêran ji bo ku “xwestine veqetin / nexwestine li hev bên” 12  jin kuştin e. Mêran du jin ji ber hesûdiyê û jinekê jî ji ber xespê kuştin. Her weha çapemeniyê “hêcata” kuştina 17 jinan nenivîsiye. Temenê faîlê ku du jin kuşt di bin 18 salî de ye.

Ji jinên ku mêran ew kuştine jê yek Cezayîrî(Nasıra Saigi) û yek jî Sûriyeyî(Shaimas A.) bû.

Hevjîn û destgirtiyan bi kêmanî 20 jin kuştine. Du jin xizmên wan, endamên malbatê yên weke bav/kur, nevî 4 jin kuştine. Jinekê hevalê wê yê kar, jinekê zavayê wê û jinekê jî xwendekarê wê ew kuşt. Çapemeniyê pêvajoya hiqûqî ya mêrê ku du jin kuştiye nenivîsiye.

Mêran 23 jin li nava malan, 9 jin jî li qadên derveyî malan kuştine. Mêran bi çekên guleber 18 jin, bi amûrên birînê yên weke kêr û birekê 8 jin kuştine. Mêran 3 jin lêdanê û du jin jî bi şewitandinê kuştine. Her weha öêran jinekê bi fetisandinê kuştiye.

Kuştina zarokan

Mêran di meha Adarê de herî kêm 4 zarok kuştin. Di heman meha sala par de ev hejmar 10 bû. 

Du zarok bavê wan ew kuştine. Çapemeniyê nenivisiye 6 mêrên ku du zarok kuştine nas an ne nas e.

Mêran du zarok bi lêdanê û du zarok jî bi amûrên birînê kuştine. Mêran du zarok li nava mal û du zarok jî li derveyî mal kuştine.

Tacîz

Mêran di meha Adara 2026an de herî kêm tacîz li 28 jinan kirine. Par di heman mehê de ev hijmar 20 bû.

Mêran li qadên derveyî mal yên weke kolan, mixaze, wesayîtê cemaweriyê û nexweşxane tacîz li jinan kirine. 

Jinekê hîndekar ew tacîz kiriye. Çapemeniyê nenivîsiye bê ka 11 mêrên ku tacîz jinan kirine nas e an ne nas e.

Îstismara li zarokan

Mêran di meha Adarê de îstîsmar bi kêmanî li 11 zarokên keç û kur kirine. Par ev hejmar di heman mehê de dîsa 15 bû.

Mêran li qadên derveyî malan yên weke dibistan û qursa qur’anê îstismar li 10 zarokan kirin. Li nava malan jî îstismar li 5 zarokan kirine.

2 zarok dersdêrê wan, 3 zarok karmendê dewletê, 2 zarok xizmên wan, 2 zarok psîkolog ew îstismar kirin. Çapemeniyê nenivîsiye bê ka 7 mêrên ku herî kêm 6 zarok îstismar kiriye nas e an ne nas e.

Êrîşa zayendî / Tecawiz

Li gorî daneyên ku di meha Adarê de di çapemeniyê de hatine belavkirin, mêran tecawiz li 4 jinan kirine. Par di heman mehê de ev hejmar 2 bû.

Endamê meclîsa şaredariyê tecawiz li jinekê kiriye. Çapemeniyê pêvajoya hiqûqî ya mêrên ku tecawiz li 3 jinan kirine nenivîsiye.

Tundkarî / Birîndarkirin

Mêran di meha Adarê de bi kêmanî 37 jin birîndar kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 59 bû. Di nav jinên ku mêran tûndkarî li wan kirine trans jî hebûn.

Herî kêm 5 jin bi birîndarî rakirin nexweşxaneyê.

Bi kêmanî 22 jin hevjîn, hevjînê berê û destgirtiyê wan ew birîndar kirine. Sê jin xizmên wan ên mêr, 3 jin hevalên wan yên kar, jınekê cîranê wê, jinekê kurê wê û jinekê jî polîsan ew birîndar kirin. Çapemeniyê nenivîsiye bê ka mêrên ku herî kêm 5 jin birîndar kirine nas e an ne nas e.

Mêran, ji ber ku “nexwestine li hev bên, xwestine veqetin” bi kêmanî 12 jin birîndar kirin. Mêran jinekê ji ber xespê û jinek jî ji ber hesûdîtiyê birîndar kirine. Çapemeniyê hêceta birîndarkirina 23 jinan nenivîsiye.

Mêran derb li 26 jinan xistin û birîndar kirin. 6 jin bi çekên guleber birîndar kirin. Her weha 3 jin bi amûrên birînê birîndar kirine. Mêran jinekê jî bi wesayîtê lêdaye û birîndar kiriye.

Mêran li nava malan 19 jin, li nava wesayitên guhastinê yên cemawerî, kolan ango li derveyî malan 18 jin birîndar kirin.

Karkeriya seksê ya mecbûrî

Mêran di meha Adarê de bi kêmanî 19 jin neçarî karkeriya seksê kirin. Par di heman mehê de ev hejmar 56 bû. Di nav wan de zarok jî hebûn. Hemû jin welatiyên Tirkiyeyê nebûn.

 (EMK/AY)

Li gorî nûçeya Ajansa Hawarê, li bajarên Qamişlo, Çilaxa, Hesekê û Dêrikê navendên qeydkirina daxwaznameyên wergirtina hemwelatîbûnê ji bo şêniyên Cizîrê yên di dema rejîma berê de ji hemwelatîbûnê hatibûn bêparkirin, hatin vekirin. Pêvajoya qeydkirinê dê heta 6 meha Gulanê berdewam bike.

Li gorî Wezareta Navxweyî a Hikûmeta Demkî, dê di qonaxa yekem de daxwazname werin wergirtin û belge werin lênerîn, ji bo amadekariya temamkirina pêvajoya dayîna hemwelatîbûnê.

Li Qamişlo, daxwazname li Stadyuma Şehîdên 12ê Adarê û li Çilaxa jî li Ofîsa Tomarkirina Sivîl a bajêr têne wergirtin. Serokê Komîteya Navenda Çilaxa, Celal El Ehmed, diyar kir ku navend dê mehek tevahî bixebite û her roj ji saet 09.00ê sibê heta 15.00ê piştî nîvro daxwaznameyan werbigire.

Endamê tîma hiqûqî ya Heyva Sor a Erebî ya Sûriyeyê, parêzer Omar Daman diyar kir ku daxwazname li ser du beşan têne qeydkirin û ev agahî dan: “Daxwaznameyên takekesî ji bo kesên ku hîn hemwelatîbûn negirtine û daxwaznameyên malbatî ji bo endamên malbatê yên neqeydkirî, çi li hundirê Sûriyeyê bin çi li derveyî welêt bin.”

Endamê Komîteya Rêveberiya Xweser ê ji bo wergirtina daxwaznameyan hatiye erkdarkirin Yûnis Hacî anî ziman ku komîte li ser temamkirina formên daxwaznameyên hemwelatîbûnê dixebite da ku pêvajoyek bêkêmasî û rêkûpêk pêk bîne.

Wezareta Navxweyî a Hikûmeta Demkî ya Sûriyeyê di destpêka Nîsanê de ragihand ku wan dest bi qebûlkirina daxwaznmeyên ji bo hemwelatîbûna Sûriyeyê kiriye. Ev yek di 6ê Nîsanê de, wekî beşek ji qonaxa yekem a bicîhanîna fermanê dest pê kir.

Li gorî nûçeya ku Oda TVyê belav kiriye, Kuçukê ku ev demeke ji ber nexweşiyên xwe dihat dermankirin, danê nîvro mir. 

Hat ragihandin ku ji bo bernameya merasîma cenazeyê, li benda kurê wî Omer in.

(TY/AY)

Alîkarê Serokê Giştî yê MHPê Semih Yalçın ragihandiye ku biryara fesixkirinê li gorî xala 34an a rêziknameya partiyê hatîye girtin.

Yalçin li ser hesabê xwe yê medyaya civakî derbarê mijarê de ev daxuyanî da:

"Teşkîlata Stenbolê ya MHPê û 39 teşkîlatên navçeyan, li gorî xalên 52, 54 û 34an a rêziknameya partiya me hatine fesixkirin. Em vê biryarê bi rêzdarî ji raya giştî re radigihînin."

(AB/AY)

Li ber AZC Plaza ya li navçeya navendî ya Yenîşehîra Amedê, Platforma Mafên Sewalan a Amedê û Komeleya Dostaniya Sewalan (HAYDODER) jî li dijî zêdebûna komkirina sewalan û rêziknameyên qanûnî yên ku sewalên li kolanan dijîn hedef digirin, daxuyaniyek hevbeş dan.

Daxuyaniya ku ji hêla nûnerên rêxistinên civaka sivîl ên li bajêr ve hate piştgirî kirin, tekez kir ku çavkaniya pirsgirêkê ne sewal bi xwe ne, lê qanûnên ku nayên bicîhanîn û nebûna çavdêriya şaredariyan in.

Di daxuyaniya hevbeş a ku li ser navê Platforma Mafên Sewalan a Amedê û Komeleya Dostaniya Sewalan hate dayîn de, hate bibîrxistin ku armanca sereke ya Qanûna Bi Hejmar 5199 e. Rayedarên komeleyê diyar kirin ku şaredarî û saziyên pêwendîdar bi salan e budçeyên xwe bi awayekî zelal bikar neanîne. Di daxuyaniyê de hate xwestin ku dawî li polîtikayên li dijî sewalan were. Her sewal dikaribe mafên xwe azad bijîn.

"Divê şaredarî xwedî li ajalan derkevin"

Piştî daxuyaniyê Serokê Komeleya Dostaniya Sewalan (HAYDODER) a Amedê Muhammet Bahattîn Dogrû, ji binetê re axivî.

Dogrû diyar kir ku divê rêz li mafê jiyana sewalan bê girtin û mafê tu mirovî tune ye ku tundiyê li sewalan biki û mafên wan ên jiyanê binpê bikin. Dogrû, xwest her kes rêzê nîşanî jiyana sewalan bide û got ku pêwîst e ji bo hemû sewalên ku rastî tundiyê tên, dengê xwe bilind bikin.

Her weha Dogrû bal kişand ser rista şaredariyan jî û xwest ku hemû şaredar di plan û polîtîkayên xwe yên li ser bajarvaniyê de li gorî mafên sewalan tevgerin.  

Dogrû ev tişt anî ziman:  "Hêza civakekê ne bi şiyana wê ya tunekirina qelsan, lê bi şiyana wê ya parastina wan tê pîvandin. Em zanist, wijdan û mafê pîroz ê jiyanê diparêzin. Mafê jiyanê yê her zindîwarî ye û ew maf pîroz e.”

"Divê kesên tûndkariyê li sewalan dikin bên cezakirin"

Dogrû diyar kir ku divê şaredarî peşî di hemû planên xwe de mafên sewalan li ber çavan bigire û xwest ku şaredarî pêşî li hilberîn û firoştina sewalan bigire. Her wiha Dogrû xwest ku kesên ji bo kêfa xwe sewalan li malan hepis dikin û piştî ku ji wan aciz dibin wan diavêjin kolanan rastî cezyên giran were.

Dogrû da zanîn ku li gorî zagona ku dewlet û desthilatiyê bi xwe derxistiye jî tevgerînek tune ye, dibêjin populasyona ji bo sewalan zêde bûye lê belê pêywirên xwe yê ku ji bo pêşîgirtina populasyonê ya bi tendurist bi cih naynin.  Dogrû li ser vê mijarê jî ev tişt got:

“Em dixwazin jîngeha van ajalan di nav xwezayê de be. Ne di stargehan de. Li gorî zagona 7527a ku derxistine, zagona jingehî nine ya kuştin û qirkirin ê ye. Heke şaredariyan pêywira xwe bi cih bianiya dê ev pêş neketa. Hemû şaredariyan pêywira xwe bi cih neaniye lê tenê Şaredariya Amedê em dikarin bêjin li gorî mafên sewalan dixebitin.”

“Pêşiyên me mirovan ji bo xwe, ewlehî û parastina xwe, di heman de mê ji bo berjewendiyên xwe di dema xwe de sewal kedî kirine. Lê niha mirov xwedî li wan dernayên û li pêşberî wan hovane tevdigerin. Bi rêya ol û mezhebên olî dibêje sewal heramin û dûr dixin. Ev ne rast e û nayê qebûlkirin. Mafê tu kesî tune ku zilmê li sewalan bikin. Hovîtiyek pir dijwar li welatên misilman hene û li Tirkiyeyê ev zêdetir e. Dibêjin ‘hemû zindîwar Xwedê afirandine’ madem wisa ye çima hûn zindîwareke din tune dikin. Dîsa dibêjin, ‘Mirov başê her zindîwarî ye’ lê belê hemû qirêjî û xirabî bi destên mirovan pêk tên.  Em vê zelal dibêjên bila tu zindîwar neyê kuştin û mafên wan neyê binpêkirin. Her wiha divê fetwayên olî û zagonên dewletan rê li ber tunekirin û qetilkirina sewalan veneke. Em vê jî bêjin tu partî û parêzgehên ajalan tuneye parêzanên ajalan heye. Em ji mamosteyan dixwazin li dibistanên xwe hezkirina sewalan bidin zarokan. Her wiha ji seydayan re jî dibêjin ku waezên xwe de mafên sewalan jî bi bîr bixin. Divê bi perwerdehiyê ev hişmendiya qirker a sewalan ji holê rabe.”

(RB/AY)

Amedspor bi pankarta hişyariya avê ya “Av tune be pêşeroj tenê îhtîmaleke” derket maçê.

Di encama maçê de Amedsporê bi 6-1ê Bolûsporê têk bir. Alîgirên Amedsporê bênavber dirûşm berz kir. Alîgiran di maçê de dirûşmên “Kesk Sor Her Bijî Amed”, “Kîne em, Kurd in em” û “Vaye alîgir vaye şampiyon” berz kir.

Amedspor ku bi 70 pûanan di rêza duyemîn a Lîga 1emîn a Trendyolê de ye dê di 9ê Nîsanê de bi Eroksporê re bilîze ku di rêza sêyemîn de ye.

(AY)

MKGê da zanîn ku di tevahiya meha Adarê de zextên li ser rojnamegeran berdewam kirin û got: 

“Desteserkirin, gef, lêpirsîn, doz, astengkirinên li dadgehê, destwerdanên polîsan ên li qadê, her wiha sansura dijîtal nîşan dan ku çalakiyên pîşeyî yên rojnamegeran bi zextên piralî rû bi rû dimînin. Ev zext nîşaneya wê ne ku rojnamegerî ne wekî mafê agahdarkirina raya giştî, lê wekî qadeke destwerdana dadwerî û îdarî tê dîtin. Ev hedefgirtin jî rasterast mafê agahdarkirina raya giştî têk dibe.”

5 rojnameger girtî ne

Di raporê de hate destnîşankirin ku di meha Adarê de rojnamegerek hate desteserkirin, gef li rojnamegerekê hatiye xwarin, derbarê 2 rojnamegeran de lêpirsîn hatiye destpêkirin, doz li 2 rojnamegeran hate vekirin, ceza li 2 rojnamegeran hate birîn, darizandina 7 rojnamegeran domiya, 5 rojnameger hêj girtî ne, malpereke înternetê û 41 hesabên medyaya civakî hatin girtin û 13 platformên medyaya civakî jî hatin astengkirin.

Navên rojnamegerên jin ên girtî wiha ne:

(AY)